Αποδράσεις. Προορισμοί. Ήθη-έθιμα. Τόποι και παραδόσεις. Πόλεις και ιστορία.

Featured Post Title 1

Aliquam lorem ante, dapibus in, viverra quis, feugiat a, tellus. Phasellus viverra nulla ut metus varius laoreet.

read more

Featured Post Title 2

Aliquam lorem ante, dapibus in, viverra quis, feugiat a, tellus. Phasellus viverra nulla ut metus varius laoreet.

read more

Featured Post Title 3

Aliquam lorem ante, dapibus in, viverra quis, feugiat a, tellus. Phasellus viverra nulla ut metus varius laoreet.

read more

Τετάρτη, 5 Δεκεμβρίου 2018

Χριστούγεννα 2018 στην Ελλάδα: οι καλύτεροι χριστουγεννιάτικοι προορισμοί!

Ξύλα στο τζάκι, μυρωδιές από μελομακάρονα και κουραμπιέδες και ασπρισμένο τοπίο έξω από το παράθυρο. Εσείς που θα περάσετε τις γιορτές των Χριστουγέννων 2018; Σας ετοιμάσαμε ένα αφιέρωμα με τους καλύτερους χριστουγεννιάτικους προορισμούς εντός Ελλάδας για να πάρετε ιδέες για κοντινές αποδράσεις! Καλά ταξίδια και καλές γιορτές!

1. Χριστουγεννιάτικη απόδραση «πέρα από τα βουνά» – Ζαγοροχώρια

Αλλάξτε παραστάσεις και ξεφύγετε εντελώς από την καθημερινότητα της πόλης με μια εκδρομή στα Ζαγοροχώρια! Επιλέξτε ένα από τα 48 παραδοσιακά χωριά για τη διαμονή σας και νοικιάστε ένα αυτοκίνητο για να ανακαλύψετε και τα υπόλοιπα με την άνεσή σας! Το φυσικό τοπίο στο Ζαγόρι της Πίνδου είναι μοναδικό και οι εικόνες που θα αντικρίσετε εκεί θα σας κάνουν να ξεχάσετε ό,τι σας απασχολεί και θα σας βοηθήσουν να γεμίσετε τις μπαταρίες σας για τον νέο χρόνο!
Η ονομασία «Ζαγόρι» είναι σλαβικής προέλευσης και σημαίνει «πέρα από τα βουνά». Απολαύστε τις ομορφιές της φύσης, περπατήστε στο βουνό κι αναπνεύστε καθαρό αέρα, διασχίστε πέτρινα γεφύρια και χορτάστε με παραδοσιακές ηπειρώτικες πίτες!
Ζαγοροχώρια  
Tip: Μερικά από τα πιο γνωστά χωριά είναι το Μικρό και Μεγάλο Πάπιγκο, τα Άνω Πεδινά, το Μονοδένδρι, η Αρίστη, το Τσεπέλοβο και η Βωβούσα. Η περιοχή είναι αρκετά ανεπτυγμένη τουριστικά. Εδώ θα βρείτε πανέμορφους και φιλόξενους οικογενειακούς ξενώνες, για μια αξέχαστη χριστουγεννιάτικη απόδραση!
Πώς θα φτάσετε: Τα Ζαγοροχώρια βρίσκονται περίπου 470 χιλιόμετρα μακριά από την Αθήνα και 350 χιλιόμετρα μακριά από τη Θεσσαλονίκη (ανάλογα με ποιο χωριό θα επιλέξετε για τη διαμονή σας). Μπορείτε όμως να κλείσετε φθηνά αεροπορικά εισιτήρια για Γιάννενα και από εκεί να νοικιάσετε ένα αυτοκίνητο για να ανεβείτε στα ορεινά χωριά της περιοχής.

2. Χριστουγεννιάτικες βόλτες στη λίμνη της Καστοριάς

Λίμνη Καστοριάς © Metaxia Ypsilanti
Φορέστε το πιο ζεστό παλτό σας κι απολαύστε τη βόλτα σας δίπλα στα παγωμένα νερά της λίμνης Ορεστιάδας. Συνεχίστε την περιπλάνησή σας στις γραφικές συνοικίες της Καστοριάς, η οποία είναι χτισμένη αμφιθεατρικά πάνω σε μια χερσόνησο. Θαυμάστε τα μεγαλοπρεπή αρχοντικά στη συνοικία Ντολτσό και την αριστοκρατική ατμόσφαιρα στο Απόζαρι με τις βυζαντινές εκκλησίες και τα πανέμορφα σπίτια, που ακολουθούν τη χαρακτηριστική μακεδονίτικη αρχιτεκτονική.
Νεολιθικός οικισμός Δισπηλιού © Metaxia Ypsilanti
Μην παραλείψετε μια στάση στον προϊστορικό οικισμό Δισπηλιού, που βρίσκεται λίγα χιλιόμετρα έξω από τη νότια είσοδο της Καστοριάς. Ετοιμαστείτε για ένα ταξίδι… στο 5000 π.Χ. και πάρτε μια γεύση από το πώς ήταν η ζωή στον νεολιθικό, λιμναίο αυτό οικισμό.
Tip: Από τις 6 ως τις 8 Ιανουαρίου η Καστοριά γιορτάζει τα Ραγκουτσάρια! Το τοπικό έθιμο έλκει την καταγωγή του από τις αρχαίες Διονυσιακές τελετές. Το καρναβάλι της Καστοριάς συνοδεύεται από τρελό ξεφάντωμα, ορχήστρες με παραδοσιακά χάλκινα όργανα και φυσικά… κρασοκατάνυξη!

3. Γιορτές στον Παλαιό Άγιο Αθανάσιο – Καϊμακτσαλάν


Ονειρεύεστε χιονισμένα τοπία, ασπρισμένες βουνοπλαγιές, αναμμένα τζάκια, λουκάνικα στα κάρβουνα και παραδοσιακούς, πέτρινους ξενώνες για τις γιορτές των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς; Αν απαντήσατε ομόφωνα ναι, ο Παλιός Άγιος Αθανάσιος είναι η πρώτη μας πρόταση για ολιγοήμερες διακοπές φέτος τις γιορτές!
Ο διατηρητέος οικισμός βρίσκεται σε ένα οροπέδιο σε υψόμετρο 1.180-1.240 μέτρων στις πλαγιές του όρους Βόρα και περιβάλλεται από δάση οξιάς. Πάνω από το χωριό δεσπόζει η «Πιπερίτσα», όπως ονομάζεται η κορυφή του βουνού, ενώ σε απόσταση 10 χιλιομέτρων βρίσκεται το χιονοδρομικό κέντρο Καϊμακτσαλάν. Το χωριό χτίστηκε στα τέλη του 16ου αιώνα, όμως από τα μέσα της δεκαετίας του 1950 οι κάτοικοι άρχισαν να αναζητούν πιο «φιλικές» καιρικές συνθήκες και δημιούργησαν ένα νέο χωριό, τον Νέο Άγιο Αθανάσιο, μερικά χιλιόμετρα πιο κάτω.
Σήμερα, θεωρείται ως ένας από τους καλύτερους χειμερινούς (και όχι μόνο) προορισμούς της Βόρειας Ελλάδας. Μην απορήσετε αν δυσκολευτείτε να βρείτε κατάλυμα την περίοδο των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς! Γι’ αυτό μην το αφήσετε την τελευταία στιγμή! Αναζητήστε προσφορές για τη διαμονή σας στον γραφικό Παλιό Άγιο Αθανάσιο και κάντε κράτηση έγκαιρα.
Tip: Η περιοχή ενδείκνυται για τους λάτρεις του σκι, της πεζοπορίας, της ιππασίας και της τοξοβολίας, ενώ προσφέρονται κι άλλες δραστηριότητες για μικρούς και μεγάλους. Το χιονοδρομικό κέντρο του Καϊμάκτσαλαν λειτουργεί από τέλος Νοεμβρίου έως αρχές Μαΐου και διαθέτει πίστες διαφόρων επιπέδων δυσκολίας.
© Stamatina Megremi
Πώς θα φτάσετε: Ο Παλιός Άγιος Αθανάσιος απέχει 605 χλμ. από την Αθήνα και 123 χλμ. από τη Θεσσαλονίκη. Αφού βγείτε στην εθνική οδό Θεσσαλονίκης-Βέροιας ακολουθείτε τις ταμπέλες για Έδεσσα. Στην Έδεσσα υπάρχει σήμανση για το χιονοδρομικό κέντρο, ενώ ο οικισμός βρίσκεται περίπου 30 χιλιόμετρα μακριά.

4. Ρομαντική χριστουγεννιάτικη απόδραση στη Λίμνη Πλαστήρα

Χιόνια στα βουνά, δραστηριότητες στη λίμνη και φυσιολατρικοί περίπατοι σε πανέμορφα μονοπάτια μέσα στο δάσος. Κι όλα αυτά 325 χιλιόμετρα μακριά από την Αθήνα και 240 χλμ από τη Θεσσαλονίκη. Στα χωριά που βρίσκονται κοντά στη λίμνη Πλαστήρια (τα Καλύβια Πεζούλας και το Νεοχώρι είναι τα πιο ανεπτυγμένα τουριστικά) θα ζεσταθείτε με τσίπουρο και κρασί και θα απολαύσετε νόστιμους μεζέδες δίπλα σε αναμμένα τζάκια με θέα τη λίμνη!

5. Χριστούγεννα και Πρωτοχρονιά στο Μέτσοβο

«Φωλιασμένο» στα 1.150 μέτρα υψόμετρο, το Μέτσοβο αποτελεί έναν από τους πιο δημοφιλείς χειμερινούς προορισμούς στην Ελλάδα. Η βουνίσια γοητεία του Μετσόβου με τα παραδοσιακά, πέτρινα σπίτια, τα πλακόστρωτα δρομάκια και τις πλατείες με φόντο ασπρισμένες βουνοπλαγιές και έλατα «ντυμένα» στα λευκά είναι ένας μόνο από τους λόγους για να το επιλέξετε για τα Χριστούγεννα 2018-2019.
Μην παραλείψετε μια επίσκεψη στο Λαογραφικό Μουσείο Μετσόβου (Αρχοντικό Τοσίτσα), την Πινακοθήκη Ε. Αβέρωφ και το Μουσείο Τσανάκα. Οι λάτρεις των χειμερινών σπορ μπορούν να φορτώσουν τα πέδιλα του σκι και τα snowboard στο αυτοκίνητό τους και να ξεκινήσουν από νωρίς για τα κοντινά χιονοδρομικά κέντρα (Πολιτσιές ή Προφήτης Ηλίας, Καρακόλι και Ζυγός-Ανήλιο).
Ωράριο λειτουργίας Λαογραφικού Μουσείου: Καθημερινά 10:00-16:00 (εκτός Πέμπτης). Πραγματοποιούνται ξεναγήσεις κάθε μισή ώρα. Είσοδος: 3€ / 2€ (μαθητές, φοιτητές) Ωράριο λειτουργίας Πινακοθήκης Ε. Αβέρωφ: Καθημερινά 10:00-16:00 (εκτός Τρίτης) Είσοδος: 3€ / 2€ (μαθητές, φοιτητές).

Πώς θα φτάσετε: Το Μέτσοβο βρίσκεται 50 χλμ μακριά από την πόλη των Ιωαννίνων μέσω της Εγνατίας Οδού. Νοικιάστε ένα αυτοκίνητο από το αεροδρόμιο των Ιωαννίνων και σε λιγότερο από μία ώρα θα βρίσκεστε στον ζεστό ξενώνα σας στο Μέτσοβο.
Η Αθήνα απέχει περίπου 5 ώρες από το Μέτσοβο (410 χλμ), ενώ από τη Θεσσαλονίκη θα χρειαστεί να οδηγήσετε τουλάχιστον 2 ώρες (200 χλμ) για να φτάσετε.
Tip: Μην ξεχάσετε να προμηθευτείτε το παραδοσιακό, καπνιστό τυρί του Μετσόβου (μετσοβόνε).

6. Εορταστική απόδραση στην κοσμοπολίτικη Αράχωβα

Η κοσμική Αθήνα (και όχι μόνο) ανανεώνει το ραντεβού της με την Αράχωβα κάθε χρόνο την περίοδο των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς. Εγχώριοι celebrities και λάτρεις των χειμερινών σπορ επιλέγουν την ορεινή κωμόπολη της Βοιωτίας για την εορταστική τους απόδραση, γεμίζοντας τα σαλέ, τους ξενώνες και τα ξενοδοχεία της περιοχής.
Χτισμένη αμφιθεατρικά σε υψόμετρο 1.000 μέτρων στις νότιες πλαγιές του Παρνασσού, η Αράχωβα υποδέχεται κάθε χρόνο χιλιάδες επισκέπτες. Άλλωστε, απέχει μόλις 160 χιλιόμετρα από την Αθήνα! Το χιονοδρομικό της κέντρο προσφέρει ευκαιρίες για περιπέτειες στα χιόνια, τόσο στο αρχάριο όσο και στο πιο προχωρημένο κοινό. Κι αν τα extreme sports δεν είναι το φόρτε σας, δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας! Στην Αράχωβα θα βρείτε πολλά παραδοσιακά ταβερνάκια, για να περάσετε υπέροχες… γευστικές στιγμές!
Tip: Κάντε ένα διάλειμμα από χιονοδρομικές πίστες, ταβέρνες, καφετέριες και μπαρ κι επισκεφθείτε τον ναό του Αγίου Ιωάννη με τις υπέροχες βυζαντινές τοιχογραφίες και το εξωκκλήσι της Ευαγγελίστριας, όπου φιλοξενείται η αραχοβίτικη σημαία της επαναστατημένης Ρούμελης. Πολύ κοντά στην Αράχωβα (περίπου 12 χιλιόμετρα) βρίσκεται ο «ομφαλός της Γης», οι Δελφοί.

7. Χριστούγεννα και Πρωτοχρονιά στο Νυμφαίο

Νυμφαίο © Metaxia Ypsilanti
Συγκαταλέγεται στα 10 ομορφότερα χωριά της Ευρώπης! Αν δεν έχετε επισκεφθεί ακόμη το Νυμφαίο, η περίοδος των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς είναι μια καλή ευκαιρία για να το διαπιστώσετε κι εσείς! Είναι χτισμένο σε υψόμετρο 1.350 μέτρων, γύρω στα 60 χιλιόμετρα μακριά από την πόλη της Φλώρινας. Τα λιθόστρωτα μονοπάτια του με τα πέτρινα αρχοντικά, τα αναμμένα τζάκια και το αλπικό τοπίο της περιοχής είναι το σκηνικό που αναζητάτε για τις γιορτές των Χριστουγέννων. Απαραίτητος συνοδός σας στο ταξίδι σας για το Νυμφαίο είναι τα ζεστά ρούχα και οι αντιολισθητικές αλυσίδες!
Πώς θα φτάσετε: Το Νυμφαίο απέχει περίπου 180 χλμ από τη Θεσσαλονίκη και προσφέρεται ως κοντινός προορισμός για τους κατοίκους της Βόρειας Ελλάδας. Η Αθήνα βρίσκεται περί τα 560 χιλιόμετρα μακριά, όμως οι γιορτές των Χριστουγέννων αποτελούν την ιδανική ευκαιρία για μια ολιγοήμερη εκδρομή μέχρι το Νυμφαίο. Γλιτώστε χιλιόμετρα κλείνοντας ένα αεροπορικό εισιτήριο για Θεσσαλονίκη!

8. Χριστούγεννα στο πανέμορφο Πήλιο

Χριστούγεννα στο βουνό των Κενταύρων σημαίνει αφράτο χιόνι, άφθονοι μεζέδες και κρασί δίπλα σε αναμμένα τζάκια, πέτρινες κρήνες, πολυτελείς ξενώνες και παραδοσιακά καλντερίμια. Πώς να διαλέξει κανείς ποιο χωριό του Πηλίου να επισκεφθεί; Η Πορταριά κι η Μακρινίτσα είναι ίσως τα πιο ανεπτυγμένα τουριστικά χωριά της περιοχής. Θαυμάστε την πηλιορείτικη αρχιτεκτονική, δοκιμάστε τοπικές λιχουδιές κι απολαύστε τη θέα προς το Βόλο και τον Παγασητικό κόλπο, που απλώνεται μπροστά σας.
Αποδράστε στο Πήλιο μέσα από ένα άρθρο μας αφιερωμένο στον μοναδικό αυτόν χειμερινό, αλλά και καλοκαιρινό προορισμό, όπου οι ομορφιές δεν περιορίζονται στις εποχές! Απόδραση στο Πήλιο 2018-2019 : Ακροβατώντας μεταξύ βουνού και θάλασσας!

9. Απόδραση στο Καρπενήσι

Αποδράστε από την καθημερινότητα και μπείτε στο κλίμα των Χριστουγέννων με μια εκδρομή στο Καρπενήσι. Γευτείτε παραδοσιακά εδέσματα, όπως λουκάνικο Ευρυτανίας, φέτα, κατίκι και μέλι από τα ελατοδάση της περιοχής και δοκιμάστε «μούρο», ένα είδος τσίπουρου φτιαγμένο από απόσταγμα μαύρων μούρων.
Χιονισμένο τοπίο © Metaxia Ypsilanti
Το Καρπενήσι είναι δημοφιλής χειμερινός προορισμός. Την περίοδο των Χριστουγέννων τα ξενοδοχεία στο Καρπενήσι υποδέχονται επισκέπτες απ’ όλη την Ελλάδα. Η Αθήνα βρίσκεται 280 χιλιόμετρα μακριά. Το χιονοδρομικό κέντρο Βελουχίου βρίσκεται μόλις 10 χλμ μακριά από το Καρπενήσι και προσελκύει τους φίλους του σκι και του snowboard, χάρη στις σύγχρονες εγκαταστάσεις του.

10. Χριστούγεννα στην Ορεινή Κορινθία

Σκι βουνού Μόλις 150 χιλιόμετρα από την Αθήνα και σε υψόμετρο 900-1.100 μέτρων στις πλαγιές της Ζήρειας θα βρείτε τα Άνω, Μεσαία και Κάτω Τρίκαλα Κορινθίας. Είναι ιδανικός προορισμός για σαββατοκύριακο, λόγω της κοντινής του απόστασης από την πρωτεύουσα, και μια από τις πιο δημοφιλείς επιλογές για τα Χριστούγεννα εντός Ελλάδας. Τα στολισμένα Τρίκαλα Κορινθίας θα σας βάλουν στο κλίμα των εορτών και θα σας κατακλύσουν με γιορτινή διάθεση από την πρώτη στιγμή που θα πατήσετε το πόδι σας εκεί. Το χιονισμένο τοπίο με τους παραδοσιακούς οικισμούς και η φιλοξενία των κατοίκων θα είναι το καλύτερο χριστουγεννιάτικο δώρο που θα κάνετε στον εαυτό σας!
Tip: Οι λάτρεις του σκι μπορείτε να απολαύσετε το αγαπημένο σας σπορ στο χιονοδρομικό κέντρο της Ζήρειας. Οι λάτρεις της φύσης κάντε μια στάση στη λίμνη Δόξα και απολαύστε το μαγευτικό τοπίο μέσα στα έλατα.

11. Χριστούγεννα με θέα το Μπούρτζι

Χριστούγεννα Ναύπλιο Τα Χριστούγεννα είναι από τις ωραιότερες εποχές του χρόνου. Λίγο οι αργίες και η ευκαιρία για ολιγοήμερες διακοπές, λίγο τα φωτάκια και τα στολισμένα δέντρα παντού… οι πόλεις γίνονται πιο όμορφες όταν φορούν τα γιορτινά τους! Πόσω μάλλον όταν και χωρίς τη χριστουγεννιάτικη φορεσιά τους είναι ήδη πανέμορφες. Μια τέτοια πόλη είναι και το Ναύπλιο! Ακούστε τα κάλαντα στα γραφικά στενά του Ναυπλίου, κάντε βόλτα στα χριστουγεννιάτικα bazaar που στήνονται στην πόλη και απολαύστε τη μαγεία των Χριστουγέννων με θέα το Μπούρτζι!
Πώς θα φτάσετε εδώ: Το Ναύπλιο βρίσκεται 150 χιλιόμετρα μακριά από την Αθήνα. Αναζητήστε προσφορές στα αεροπορικά εισιτήρια για Αθήνα, νοικιάστε ένα αυτοκίνητο και σε μιάμιση ώρα θα βρίσκεστε στο μαγευτικό Ναύπλιο!

12. Χριστούγεννα 2018 – 2019 για μικρούς και μεγάλους στον «Μύλο των Ξωτικών»


Αναζητάτε έναν χριστουγεννιάτικο προορισμό για μια αξέχαστη οικογενειακή απόδραση τις γιορτές; Τα Τρίκαλα σας προσκαλούν στο μεγαλύτερο χριστουγεννιάτικο θεματικό πάρκο της χώρας! Ο «Μύλος των Ξωτικών» δημιουργήθηκε το 2011 στον παλιό μύλο Ματσόπουλου και από τότε προσφέρει μοναδικές στιγμές σε μικρούς και μεγάλους. Επισκεφθείτε το σπίτι του Αϊ Βασίλη, το παραμυθόσπιτο των ξωτικών, δοκιμάστε τις χορευτικές σας ικανότητες πάνω στον πάγο κι ετοιμαστείτε για μια βόλτα με το πολικό εξπρές!

gr.skyscanner.com

Αφεθείτε στο κλίμα των γιορτών και ζήστε το παραμύθι των Χριστουγέννων σε κάποιον από τους 12 ελληνικούς προορισμούς που σας προτείνουμε για τα Χριστούγεννα 2018 και την Πρωτοχρονιά 2019!
Share:

Κάλαντα και έθιμα Χριστουγέννων στην Ελλάδα.

Τα Χριστούγεννα ήρθαν και κάθε περιοχή της Ελλάδας αυτές τις γιορτινές μέρες αναβιώνει τα δικά της έθιμα και παραδόσεις που έχουν τις ρίζες τους βαθιά πίσω στο χρόνο.

Κάποια είναι πολύ γνωστά, άλλα λιγότερο διαδεδομένα. Καλικάντζαροι, φωτιές, γλέντια, παραδοσιακά παιχνίδια και γλυκίσματα είναι μερικά από τα πιο χαρακτηριστικά ελληνικά Χριστουγεννιάτικα έθιμα. Ας ταξιδέψουμε για λίγο βλέποντας κάποια απ’ αυτά….

Κρήτη

Στην Κρήτη, έχουν σαν χριστουγεννιάτικο έθιμο το χριστουγεννιάτικο ψωμί. Το ζύμωμα του συγκεκριμένου ψωμιού, θεωρείται ολόκληρη ιεροτελεστία, εφ΄όσον χρησιμοποιούνται ακριβά υλικά για την παρασκευή του. Οι νοικοκυρές σχηματίζουν με τη μισή ζύμη, μία μεγάλη κουλούρα ενώ με την υπόλοιπη έναν σταυρό για να τη στολίσουν.

Διακοσμητικά γύρω γύρω στην κουλούρα αυτή του ψωμιού, χαράζουν με μαχαίρι διάφορα σχέδια όπως καρδιές, αστεράκια, λουλούδια κ.α. Συνηθίζουν να κόβει το χριστουγεννιάτικο αυτό ψωμί ο νοικοκύρης του σπιτιού την μέρα των Χριστουγέννων και να το μοιράζει σε όλους όσους βρίσκονται στο γιορτινό τραπέζι.

  

Μακεδονία

Στην Μακεδονία, ο νοικοκύρης του σπιτιού διαλέγει από το χωράφι του το πιο γερό κλαδί ελιάς  ή πεύκου και το τοποθετεί στο τζάκι του σπιτιού. Το ξύλο αυτό που ονομάζεται και «Χριστόξυλο» καίγεται για όλο το Δωδεκαήμερο των Χριστουγέννων (από την μέρα δηλαδή των Χριστουγέννων μέχρι και τα Φώτα). Κατά την παράδοση το κάψιμο του Χριστόξυλου, βοηθά τον Χριστό να ζεσταίνεται στην φάτνη της Βηθλεέμ. Ο κάθε Μακεδόνας προσπαθεί να καίγεται το Χριστόξυλο του σπιτιού του μέχρι και τα Φώτα. Ακόμα ένα έθιμο των Μακεδόνων, είναι οι «Μωμόγεροι».

Ένα είδος δηλαδή παραδοσιακού λαϊκού θεάτρου που αναβιώνει σε όλα τα χωριά όπου υπάρχουν πρόσφυγες από τον Πόντο. Οι πρωταγωνιστές αυτών των θεατρικών παραστάσεων κάνουν μιμητικές κινήσεις, ενώ τα πρόσωπά τους είναι μακιγιαρισμένα όπως το δέρμα των γερόντων. Οι παραστάσεις πραγματοποιούνται καθ΄όλη την διάρκεια του δωδεκαημέρου των Χριστουγέννων.

Επτάνησα

Στα Επτάνησα, την παραμονή της Πρωτοχρονιάς γίνεται το έθιμο της «κολόνιας». Οι άνθρωποι κατεβαίνουν στους δρόμους κρατώντας μπουκάλια με κολόνια και «ραίνουν» ο ένας τον άλλο.

Με τον τρόπο αυτό, γιορτάζουν τον ερχομό του νέου έτους, και τραγουδούν: « Ήρθαμε με ρόδα και ανθούς να σας ειπούμε Χρόνους Πολλούς».

Θεσσαλία

Στην Θεσσαλία, το σημαντικότερο χριστουγεννιάτικο έθιμο που έχουν είναι το σφάξιμο του γουρουνιού, η λεγόμενη «γουρουνοχαρά». Η διαδικασία για την προετοιμασία και το σφάξιμο του γουρουνιού γίνεται με ιδιαίτερη φροντίδα. Για τα μεγαλόσωμα ζώα απαιτούνται 4-5 άνδρες, όχι παιδιά ηλικίας 20-25 ετών. Μετά το γδάρσιμο, αρχίζει το κόψιμο του λίπους και στην συνέχεια το κόψιμο του κρέατος σε μικρά κομμάτια. Το λίπος (παστό), λιώνεται και αποθηκεύεται σε μεγάλα δοχεία λαδιού για να χρησιμοποιηθεί αφού παγώσει από τις νοικοκυρές στα φαγητά τους κατά την διάρκεια της χρονιάς. 

Στις περισσότερες περιοχές της Θεσσαλίας, τα γουρούνια σφάζονται την ημέρα του Αγίου Στεφάνου στις 27 Δεκεμβρίου, γι’ αυτό και η γιορτή αυτή ονομάζεται «Γρουνοστέφανος».

Ήπειρος

Στην Ήπειρο, έχουν ένα χριστουγεννιάτικο έθιμο, το λεγόμενο «αναμμένο πουρνάρι». Στην Άρτα, συνηθίζουν να ανάβουν ένα κλαδί πουρναριού ή οποιουδήποτε άλλου δέντρου που «τρίζει» κατά το κάψιμο και το κρατούν στο χέρι κατά τις επισκέψεις τους σε άλλα σπίτια.

Στα Γιάννενα, ακολουθούν το ίδιο έθιμο με μία μικρή παραλλαγή. Αντί για κλαδί, κρατούν στα χέρια τους μία χούφτα δαφνόφυλλα ή πουρναρόφυλλα και τα πετούν στο τζάκι να καούν στο σπίτι που επισκέπτονται. Όταν αρχίσουν τα φύλλα να καίγονται και να «τρίζουν» τότε εύχονται: «Αρνιά, κατσίκια, νύφες και γαμπρούς». Είναι η καλύτερη ευχή για κάθε νοικοκύρη.

Πελοπόννησος

Στην Πελοπόννησο, έχουν το σπάσιμο του ροδιού. Το πρωί της Πρωτοχρονιάς ο νοικοκύρης του σπιτιού πηγαίνει στην εκκλησία κρατώντας το ρόδι του για να το «λειτουργήσει». Μετά πηγαίνοντας στο σπίτι του, χτυπάει την πόρτα της εισόδου και ανοίγοντας του σπάει με δύναμη το ρόδι για να σκορπιστούν οι ρώγες του παντού στο σπίτι.

Παράλληλα με το σπάσιμο του ροδιού, δίνουν και την ευχή: «με υγεία, ευτυχία και χαρά το νέο έτος και όσες ρώγες έχει το ρόδι, τόσες λίρες να έχει η τσέπη μας όλη την χρονιά».

Θράκη

Στη Θράκη, οι Σαρακατσάνες εξακολουθούν να ζυμώνουν την «Χριστόκλουρα». Στρογγυλή κουλούρα με κεντήματα διάφορα που αναπαριστάνουν συνήθειες και από το παρελθόν όπως στάνη, στρούγκα και άλλα. Της βάζουν μέλι και την τρώνε όλοι μαζί περιμένοντας την γέννηση του Χριστού. Ένα ακόμα έθιμο είναι και οι «Μπαμουσιαραίοι». Την δεύτερη μέρα των Χριστουγέννων, δύο άντρες μεταμφιέζονται ο ένας σε Μπαμουσιαραίο και ο άλλος στην γυναίκα του.

Ο Μπαμπουσιαραίος φορά μία νεροκολοκύθα στο πρόσωπο που της έχει ανοίξει τρύπες για μάτια και στόμα, προβιές προβάτων, και κρεμασμένα κουδούνια στην μέση. Οργανοπαίκτες με νταούλια, ζουρνάδες και γκάιντες τους συνοδεύουν και με την έντονη μουσική τους ξεσηκώνουν το χωριό.

enallaktikos.gr 

Share:

Χριστουγεννιάτικα έθιμα απ’ όλη την Ελλάδα

Κάθε περιοχή της Ελλάδας αυτές τις γιορτινές μέρες αναβιώνει τα δικά της έθιμα και παραδόσεις που έχουν τις ρίζες τους βαθιά πίσω στο χρόνο. Κάποια είναι πολύ γνωστά, άλλα λιγότερο διαδεδομένα. Καλικάντζαροι, φωτιές, γλέντια, παραδοσιακά παιχνίδια και γλυκίσματα είναι μερικά από τα πιο χαρακτηριστικά ελληνικά Χριστουγεννιάτικα έθιμα. Ας ταξιδέψουμε για λίγο βλέποντας κάποια απ’ αυτά….

ΉΠΕΙΡΟΣ

Tο αναμμένο πουρνάρι
Όταν γεννήθηκε ο Χριστός και πήγαν οι βοσκοί να προσκυνήσουν, ήταν νύχτα σκοτεινή. Βρήκαν κάπου ένα ξερό πουρνάρι κι έκοψαν τα κλαδιά του. Πήρε ο καθένας από ένα κλαδί στο χέρι, του έβαλε φωτιά και γέμισε το σκοτεινό βουνό χαρούμενες φωτιές και τριξίματα και κρότους. Από τότε, λοιπόν, στα χωριά της Άρτας, όποιος πάει στο σπίτι του γείτονα, για να πει τα χρόνια πολλά, καθώς και όλα τα παιδιά τα παντρεμένα, που θα πάνε στο πατρικό τους, για να φιλήσουν το χέρι του πατέρα και της μάνας τους, να κρατούν ένα κλαρί πουρνάρι, ή ό,τι άλλο δεντρικό που καίει τρίζοντας. Στο δρόμο το ανάβουν και το πηγαίνουν έτσι αναμμένο στο πατρικό τους σπίτι και γεμίζουν χαρούμενες φωτιές και κρότους τα σκοτεινά δρομάκια του χωριού.
Ακόμη και στα Γιάννενα το ίδιο κάνουν. Μόνο που εκεί δεν κρατούν ολόκληρο το κλαρί το πουρνάρι αναμμένο στο χέρι τους αλλά κρατούν στη χούφτα τους μια χεριά δαφνόφυλλα και πουρναρόφυλλα, που τα πετούν στο τζάκι, μόλις μπούνε και καλημερίζουν. Κι όταν τα τα ξερά φύλλα πιάσουν φωτιά κι αρχίσουν να τρίζουν και να πετάνε σπίθες, εύχονται: «Αρνιά, κατσίκια, νύφες και γαμπρούς!»
Tα καρύδια
Τα καρύδια είναι ένα παραδοσιακό ομαδικό παιχνίδι που παίζουν τα παιδιά. Οι κανόνες του παιχνιδιού έχουν ως εξής: Κάποιο παιδί χαράζει στο χώμα μια ευθεία γραμμή.
Πάνω σ’ αυτή, κάθε παίκτης βάζει κι από ένα καρύδι στη σειρά. Μετά, ο κάθε παίκτης με τη σειρά του και από κάθετη απόσταση ενός με δύο μέτρα από τη γραμμή των καρυδιών, σημαδεύει σκυφτός, και με το μεγαλύτερο και το πιο στρογγυλό καρύδι του, κάποιο άλλο καρύδι.
Όποιο καρύδι πετύχει και το βγάλει έξω από τη γραμμή το κερδίζει και δοκιμάζει ξανά σημαδεύοντας κάποιο άλλο καρύδι. Αν αστοχήσει, συνεχίζει ο επόμενος παίκτης. Το παιχνίδι συνεχίζεται μέχρι να βγουν από τη γραμμή όλα τα καρύδια.

ΘΕΣΣΑΛΙΑ
«Έλα, έχουμε γουρουνοχαρά»
Ένα από τα σημαντικότερα χριστουγεννιάτικα έθιμα της Θεσσαλίας είναι το σφάξιμο του γουρουνιού.
Η προετοιμασία για το σφάξιμο του γουρουνιού γινόταν με εξαιρετική φροντίδα, ενώ επακολουθούσε γλέντι μέχρι τα ξημερώματα, για να επαναληφθεί η ίδια διαδικασία την επόμενη και τη μεθεπόμενη μέρα. Τρεις-τέσσερις συγγενικές οικογένειες καθόριζαν με τη σειρά ποια ημέρα θα έσφαζε το γουρούνι της. Για κάθε σφαγή μεγάλου γουρουνιού απαιτούνταν 5-6 άνδρες, εκτός των παιδιών, που είχαν ηλικία πολλές φορές 20-25 ετών. Επειδή όμως η όλη εργασία είχε ως επακόλουθο το γλέντι και τη χαρά, γι’ αυτό και η ημέρα αυτή καθιερώθηκε ως «γουρουνοχαρά ή γρουνουχαρά».
Μετά το γδάρσιμο, αρχίζει το κόψιμο του λίπους και στην συνέχεια το κόψιμο του κρέατος σε μικρά κομμάτια. Το λίπος λιώνεται και αποθηκεύεται σε μεγάλα δοχεία λαδιού για να χρησιμοποιηθεί αφού παγώσει από τις νοικοκυρές στα φαγητά τους κατά την διάρκεια της χρονιάς. Στις περισσότερες περιοχές της Θεσσαλίας, τα γουρούνια σφάζονται την ημέρα του Αγίου Στεφάνου στις 27 Δεκεμβρίου, γι’ αυτό και η γιορτή αυτή ονομάζεται Γρουνοστέφανος.
«Η κοτόσουπα»
Κύριο πιάτο την ήμερα των Χριστουγέννων είναι η γαλοπούλα. Την πρωτοχρονιά η συνήθεια ήταν να φτιάχνουν κότα ή “κούρκο” (γαλοπούλα) γεμιστό με κάστανα, καρύδια, σταφίδες, κιμά, κρεμμύδιπιπέρι και μαϊντανό, όλα καβουρδισμένα. Το έθιμο της γαλοπούλας έφτασε στην Ευρώπη από το Μεξικό το 1824 μ.Χ. Ενα άλλο συνηθισμένο πιάτο είναι το ψητό χοιρινό κρέας (το ψήσιμο γινόταν στη χόβολη του τζακιού). Υπήρχε όμως και η εποχή που τη μέρα αυτή έτρωγαν χοιρινό με πρασοσέλινο ή όποιο άλλο κρέας με πιλάφι.
Ωστόσο, σε αρκετές περιοχές της χώρας μας διατηρείται το έθιμο της κοτόσουπας, ιδιαίτερα στη Θεσσαλία και στην Κρήτη. Παλαιότερα η κοτόσουπα αποτελούσε το κυρίως πιάτο που έτρωγαν οι Έλληνες όταν επέστρεφαν από την εκκλησία.
Το τάισμα της βρύσης
Οι κοπέλες, τα χαράματα των Χριστουγέννων, αλλού την παραμονή της Πρωτοχρονιάς, πηγαίνουν στην πιο κοντινή βρύση «για να κλέψουν το άκραντο νερό» (άκραντο, δηλαδή αμίλητο, γιατί δε βγάζουν λέξη σ’ όλη τη διαδρομή). Αλείφουν τις βρύσες του χωριού με βούτυρο και μέλι, με την ευχή όπως τρέχει το νερό να τρέχει και η προκοπή στο σπίτι τον καινούργιο χρόνο και γλυκιά να είναι και η ζωή τους. Για να έχουν καλή σοδειά, όταν φτάνουν εκεί, την «ταΐζουν», με διάφορες λιχουδιές, όπως βούτυρο, ψωμί, τυρί, όσπρια ή κλαδί ελιάς. Όποια θα πήγαινε πρώτη στη βρύση, αυτή θα ήταν και η πιο τυχερή ολόκληρο το χρόνο. Έπειτα ρίχνουν στη στάμνα ένα βατόφυλλο και τρία χαλίκια, «κλέβουν νερό» και γυρίζουν στα σπίτια τους πάλι αμίλητες μέχρι να πιούνε όλοι από το άκραντο νερό. Με το ίδιο νερό ραντίζουν και τις τέσσερις γωνίες του σπιτιού, ενώ σκορπούν στο σπίτι και τα τρία χαλίκια.
«Κλωνάρια στο τζάκι» ή «Πάντρεμα της φωτιάς»
Την παραμονή των Χριστουγέννων σε πολλά μέρη της Ελλάδας «παντρεύουν», τη φωτιά. Παίρνουν ένα ξύλο με θηλυκό όνομα και ένα με αρσενικό όνομα, συνήθως από αγκαθωτά δέντρα. Τα αγκαθωτά δέντρα, κατά τη λαϊκή αντίληψη, απομακρύνουν τα δαιμονικά όντα, όπως τους καλικάντζαρους. Στη Θεσσαλία, επιστρέφοντας από την εκκλησία στο σπίτι, τα κορίτσια βάζουν παραδίπλα στο αναμμένο τζάκι κλωνάρια κέδρου που τα ξεδιαλέγουν, ενώ τα αγόρια τοποθετούν κλαδιά από αγριοκερασιά. Τα μικρά αυτά κλάδιά δέντρων αντιπροσωπεύουν τις προσωπικές τους επιθυμίες για την πραγματοποίηση μιας όμορφης ζωής. Φροντίζουν μάλιστα τα κλαδιά αυτά να είναι λυγερά και παρακολουθούν με ενδιαφέρον ποιο κλωνάρι θα καεί πρώτο, καθώς λένε πως αυτό είναι καλό σημάδι για το κορίτσι ή το αγόρι, αντίστοιχα, και συγκεκριμένα πως θα είναι αυτό που θα παντρευτεί πρώτο.

ΜAΚΕΔΟΝΙΑ
Οι Μωμόγεροι
Η λαϊκή φαντασία οργιάζει στην κυριολεξία σχετικά με τους Καλικάντζαρους, που βρίσκουν την ευκαιρία να αλωνίσουν τον κόσμο από τα Χριστούγεννα μέχρι τα Φώτα, τότε δηλαδή που τα νερά είναι «αβάφτιστα». Η όψη τους τρομακτική, οι σκανδαλιές τους απερίγραπτες και ο μεγάλος φόβος τους η φωτιά.
Στα χωριά Πλατανιά και Σιταγροί του Νομού Δράμας συναντάμε το έθιμο των Μωμόγερων, ένα είδος δηλαδή παραδοσιακού λαϊκού θεάτρου το οποίο προέρχεται από του Πόντιους πρόσφυγες. Η ονομασία του εθίμου προέρχεται από τις λέξεις μίμος ή μώμος και γέρος και συνδέεται με τις μιμητικές κινήσεις των πρωταγωνιστών. Αυτοί, φορώντας τομάρια ζώων – λύκων, τράγων ή άλλων – ή ντυμένοι με στολές ανθρώπων οπλισμένων με σπαθιά, έχουν τη μορφή γεροντικών προσώπων.
Οι Μωμόγεροι, εμφανίζονται καθ’ όλη τη διάρκεια του δωδεκαημέρου των εορτών, και προσδοκώντας τύχη για τη νέα χρονιά, γυρίζουν σε παρέες στους δρόμους των χωριών και τραγουδούν τα κάλαντα ή άλλους ευχετικούς στίχους.  Όταν δύο παρέες συναντηθούν, κάνουν ψευτοπόλεμο μεταξύ τους, ώσπου η μία ομάδα να νικήσει και η άλλη να δηλώσει υποταγή. Παραλλαγές του ίδιου εθίμου, συναντώνται σε χωριά της Κοζάνης και της Καστοριάς, με την ονομασία Ραγκουτσάρια.
Το Χριστόξυλο
Στα χωριά της βόρειας Ελλάδας, από τις παραμονές των εορτών ο νοικοκύρης ψάχνει στα χωράφια και διαλέγει το πιο όμορφο, το πιο γερό, το πιο χοντρό ξύλο από πεύκο ή ελιά και το πάει σπίτι του. Αυτό ονομάζεται Χριστόξυλο και είναι το ξύλο που θα καίει για όλο το δωδεκαήμερο των εορτών, από τα Χριστούγεννα μέχρι και τα Φώτα, στο τζάκι του σπιτιού. Η στάχτη των ξύλων αυτών προφύλασσε το σπίτι και τα χωράφια από κάθε κακό.
Πριν ο νοικοκύρης φέρει το Χριστόξυλο, κάθε νοικοκυρά φροντίζει να έχει καθαρίσει το σπίτι και με ιδιαίτερη προσοχή το τζάκι , ώστε να μη μείνει ούτε ίχνος από την παλιά στάχτη. Καθαρίζουν ακόμη και την καπνοδόχο, για να μή βρίσκουν πατήματα να κατέβουν οι καλικάντζαροι, τα κακά δαιμόνια, όπως λένε στα παραδοσιακά χριστουγεννιάτικα παραμύθια. Το βράδυ της παραμονής των Χριστουγέννων , όταν όλη η οικογένεια θα είναι μαζεμένη γύρω από το τζάκι , ο νοικοκύρης του σπιτιού ανάβει την καινούρια φωτιά και μπαίνει στην εστία το Χριστόξυλο. Σύμφωνα με τις παραδόσεις του λαού, καθώς καίγεται το Χριστόξυλο, ζεσταίνεται ο Χριστός στη φάτνη Του. Σε κάθε σπιτικό, οι νοικοκυραίοι προσπαθούν το Χριστόξυλο να καίει μέχρι τα Φώτα.
Οι παραδοσιακές φουφούδες
Με παραδοσιακές φουφούδες και την επίσκεψη του Καππαδόκη Αη Βασίλη γιορτάζονται τα Χριστούγεννα στην πόλη της Καβάλας.Το εμπορικό κέντρο της πόλης την παραμονή των Χριστουγέννων θυμίζει μια μεγάλη ψησταριά. Στους περισσότερους πεζόδρομους, αλλά και στα πεζοδρόμια, οι έμποροι στήνουν υπαίθριες ψησταριές, τις λεγόμενες φουφούδες και προσφέρουν σε όλους τους περαστικούς ψητά κρέατα και ντόπιο κόκκινο κρασί.
Οι κλαδαριές
Οι κλαδαριές στην περιοχή του Βοΐου εντάσσονται στα έθιμα του δωδεκαημέρου, όπως αποκαλείται το διάστημα από τα Χριστούγεννα και μετά. Η προετοιμασία για το έθιμο όμως, ξεκινά ήδη από τον Οκτώβριο. Συγκεκριμένα, την επόμενη του Αγίου Δημητρίου, στις 27 Οκτωβρίου, τα παιδιά και οι έφηβοι τρέχουν στα χωράφια και τις βουνοπλαγιές και μαζεύουν κλαδιά και ξερά χόρτα για την κλαδαριά. Ψάχνουν κυρίως κλαδιά κέδρου που έχουν ένα ιδιαίτερο άρωμα. Τα κλαδιά αποθηκεύονται σε μέρος ξηρό και παραμένουν εκεί για να ξεραθούν εντελώς και να μην έχουν υγρασία.
Στις 23 Δεκεμβρίου, η ετοιμασία ξεκινά ήδη από το μεσημέρι. Τα κλαδιά στοιβάζονται στον ανοιχτό χώρο όπου θα τελεστεί το έθιμο και δημιουργούν ένα τεράστιο σωρό. Ο σωρός ανάβει το βράδυ, από τα χέρια του γηραιότερου κατοίκου του χωριού. Τότε, οι κάτοικοι πιάνουν το χορό γύρω από την πυρά. Σε κάποια μέρη περιφέρονται γύρω από την πυρά και οι κωδωνοφόροι, άνδρες που κρεμούν κουδούνια και δίνουν στην όλη τελετή ένα χαρακτήρα αρχαιοελληνικού διονυσιακού δρώμενου.
Στην Φλώρινα, οι κάτοικοι υποδέχονται τη γέννηση του Χριστού ανάβοντας μεγάλες φωτιές στις 12 τα μεσάνυχτα, που συμβολίζουν τη φωτιά που άναψαν οι ποιμένες της Βηθλεέμ για να ζεσταθεί ο νεογέννητος Χριστός. Φωτιές ανάβουν επίσης και το βράδυ της Πρωτοχρονιάς.
Κόλιντα Μπάμπο (Πέλλα)
Στην Πέλλα, αναβιώνει ακόμα και σήμερα το έθιμο της “Κόλιντα Μπάμπω”. Οι κάτοικοι της περιοχής το βράδυ της 23ης Δεκεμβρίου ανάβουν φωτιές, φωνάζοντας “Κόλιντα Μπάμπω” που σημαίνει “σφάζουν, γιαγιά”. Αυτό είναι ένα έθιμο που αναπαριστά την σφαγή των αρσενικών νηπίων από τον Ηρώδη. Έτσι η φωτιά ενημερώνει τους κατοίκους να προφυλαχθούν όχι μόνο από τον βασιλιά Ηρώδη, αλλά και από τα κακά που ίσως επιφυλάσσει η νέα χρονιά.

ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ
Το Χριστόψωμο
Το «Ψωμί του Χριστού», όπως λέει και το όνομά του το έφτιαχναν οι νοικοκυρές την Παραμονή των Χριστουγέννων, με ευλάβεια και ειδική μαγιά. Επάνω χάραζαν οπωσδήποτε το σταυρό και γύρω – γύρω έφτιαχναν διάφορα σχέδια και στολίδια με ζυμάρι. Την ημέρα των Χριστουγέννων, ο νοικοκύρης του σπιτιού, αφού σταύρωνε τα Χριστόψωμο το έκοβε σε κομμάτια και το μοίραζε στα μέλη της οικογένειας.
Το σπάσιμο του ροδιού
Το πρωί της Πρωτοχρονιάς, η οικογένεια πηγαίνει στην εκκλησία για τη Θεία Λειτουργία του Μεγάλου Βασιλείου και ο νοικοκύρης κουβαλά μαζί του ένα ρόδι για να το «λειτουργήσει». Κατά την επιστροφή στο σπίτι, ο νοικοκύρης πρέπει να χτυπήσει το κουδούνι της εξώπορτας -δεν κάνει να ανοίξει ο ίδιος με το κλειδί του- και έτσι να είναι ο πρώτος που θα μπει στο σπίτι για να κάνει το καλό ποδαρικό, με το ρόδι στο χέρι. Μπαίνοντας μέσα, με το δεξί, σπάει το ρόδι πίσω από την εξώπορτα, το ρίχνει δηλαδή κάτω με δύναμη για να σπάσει και να πεταχτούν οι ρώγες του παντού και ταυτόχρονα λέει: «με υγεία, ευτυχία και χαρά το νέο έτος κι όσες ρώγες έχει το ρόδι, τόσες λίρες να έχει η τσέπη μας όλη τη χρονιά». Τα παιδιά μαζεμένα γύρω-γύρω κοιτάζουν οι ρώγες αν είναι τραγανές και κατακόκκινες. Όσο γερές κι όμορφες είναι οι ρώγες, τόσο χαρούμενες κι ευλογημένες θα είναι οι μέρες που φέρνει μαζί του ο νέος χρόνος.

Το κυνήγι τα Χριστούγεννα στα χωριά Μάνης
Κατά τη διάρκεια της σαρακοστής τα περισσότερα παιδιά βγαίνανε κυνήγι. Τα βράδια, όταν το σούρουπο έπεφτε για καλά και το κρύο άρχιζε να τσούζει, παίρνανε το «φακό» με καινούργια «πλάκα» και γυρίζανε στα χαλάσματα και στα σπήλια κοντά στο χωριό. Στόχος τους οι γουργουγιάννηδες, τα μικρά πουλάκια που κούρνιαζαν εκεί. Τα θαμπώνανε με το φακό και τα πιάνανε. Αν ήταν πολύ ψηλά, τα χτυπούσανε με τις λαστιχιέρες (σφεντόνες). Η μάνα ή κάποια μεγάλη αδερφή, μετά από πολλή γκρίνια τους, τα καθάριζαν και τα πάστωναν. Τα βάζανε σε πήλινα ή γυάλινα βάζα, για να τα φάνε τα Χριστούγεννα.
Πολλά παιδιά μάζευαν είκοσι και περισσότερα πουλάκια και καμάρωναν για τις … κυνηγετικές ικανότητες τους και για την σοδειά τους. Και όταν πλησίαζαν οι γιορτές, άρχιζαν οι παραδοσιακές ετοιμασίες. Το σπίτι έπρεπε να βάλει τα γιορτινά του και όλο το χωριό να καθαριστεί και να ετοιμαστεί, για να υποδεχτεί τους ξενιτεμένους του που θα έρχονταν να κάνουν γιορτές με τους δικούς τους.
Τα Τσιλικρωτά (Δυτική Μάνη)
Και στη Μάνη ακούγονται δοξασίες για τα δαιμονικά και άλλα υπερφυσικά όντα, που βγαίνουν τα δωδεκαήμερα από του Χριστού ως τα Φώτα. Πρόκειται για τους Καλικάντζαρους. Πολλοί λαογράφοι υποστηρίζουν πως είναι οι Καλικάντζαροι απόγονοι του τραγοπόδη θεού Πάνα ή των Σατύρων, που πηδήσανε από την μυθολογία στη χριστιανική ζωή. Ο πατέρας της Ελληνικής Λαογραφίας Νικ. Γ. Πολίτης στις «Παραδόσεις» του αναφέρεται σε Λυκοκατζαραίους, Σκαλικαντζέρια, Καρκαντζέλια, Κωλοβελώνηδες, Πλανηταρούδια, Κάηδες, Παγανά. Στην περιοχή της Αντρούβιτσας (Δ. Μάνη) ονομάζουν τους Καλικάντζαρους Τσιλικρωτά. Ο Πασαγιάννης στο ομώνυμο χριστουγεννιάτικο διήγημά του αναφέρεται με ένα χαριτωμένο τρόπο σε θρύλους για τα ξωτικά αυτά.
Τους Καλικάντζαρους που μπαίνουν στα σπίτια από τις καπνοδόχους, γιατί τους προσελκύει η μυρωδιά του λαδιού από τις τηγανίδες, ο λαός τους έχει πλάσει ψηλούς, μαυριδερούς, ισχνούς, άσχημους με κόκκινα άγρια μάτια και τριχωτό όλο το σώμα.
Θεωρούνται «μαγαρισμένοι» και σιχαμεροί, κάνουν ζημιές όπως: σβήνουν τη φωτιά, μαγαρίζουν τα εδέσματα, παρενοχλούν τους ανθρώπους, κυρίως τα παιδιά και τις γριές και χοροπηδάνε στους δρόμους. Τρώνε βατράχους, χελώνες, φίδια, σκουλήκια κ.ά. Οι άνθρωποι προσπαθούν να εξολοθρεύσουν τις βλαπτικές τους ενέργειες με εξορκισμούς ή προσφορά γλυκισμάτων, τηγανίδων κ.τ.λ. Ο μεγάλος τους φόβος είναι ο αγιασμός.
Στη Μάνη ακούγονται και στην εποχή μας κάποια λαϊκά στιχουργήματα για τους Καλικάντζαρους:
Αρορίτες είμαστε,
αραρά γυρεύουμε
τηγανίδες θέλομε
τα παιδιά τα παίρνουμε
ή το (γ)κούρο ή τη (γ)κότα
ή θα σπάσαμε τη (μ)πόρτα.
Φοβούνται τον αγιασμό, γιατί, όποιος βραχεί με αγιασμένο νερό, αφανίζεται. Όταν βλέπουν τον παπά που αγιάζει, τρέχουν φωνάζοντας:
Φεύγετε να φεύγουμε
τι έφτασε ο σκυλόπαπας
με την αγιαστούρα του

ΚΡΗΤΗ
Ο χοίρος των Χριστουγέννων
Στην Κρήτη παλιότερα ήταν έθιμο να μεγαλώνει κάθε οικογένεια στο χωριό ένα γουρούνι, το «χοίρο», όπως το έλεγαν. Ο χοίρος σφάζονταν την παραμονή των Χριστουγέννων κι ήταν το κύριο Χριστουγεννιάτικο έδεσμα. Την δεύτερη μέρα των Χριστουγέννων, οι χωρικοί έκοβαν το κρέας του χοίρου και έφτιαχναν λουκάνικα, απάκια, πηχτή, σύγλινα, ομαθιές, και τσιγαρίδες.
Αναπαράσταση της φάτνης στα Χανιά
Στην σπηλιά του Αϊ Γιάννη στην Μαραθοκεφάλα Κισάμου την παραμονή των Χριστουγέννων τελείται Αρχιερατική θεία λειτουργία. Το σπήλαιο πήρε το όνομά του από τη διαμονή και την εκκλησία του Αγίου που βρίσκεται μέσα στο σπήλαιο. Φωτεινό και μεγαλόπρεπο, πανάρχαιο και επιβλητικό έχει χωρητικότητα 3000-4000 ατόμων και τη σπάνια θέα στο κάμπο του Κολυμβαρίου. Εδώ και μερικά χρόνια, στο σπήλαιο του Αγίου Ιωάννη, καθιερώθηκε να γίνεται η παραδοσιακή αναπαράσταση της γεννήσεως του Χριστού.
Το χριστουγεννιάτικο ψωμί
Το φτιάχνουν οι γυναίκες με ιδιαίτερη φροντίδα και υπομονή. Το ζύμωμα είναι μια ιεροτελεστία . Χρησιμοποιούν ακριβά υλικά , ψιλοκοσκινισμένο αλεύρι , ροδόνερο , μέλι , σουσάμι , κανέλα και γαρίφαλα, λέγοντας: «Ο Χριστός γεννιέται , το φως ανεβαίνει, το προζύμι για να γένει.» Πλάθουν το ζυμάρι και παίρνουν τη μισή ζύμη και φτιάχνουν μια κουλούρα. Με την υπόλοιπη φτιάχνουν σταυρό με λουρίδες απ΄ τη ζύμη. Στο κέντρο βάζουν ένα άσπαστο καρύδι. Στην υπόλοιπη επιφάνεια σχεδιάζουν σχήματα με το μαχαίρι ή με το πιρούνι, όπως λουλούδια , φύλλα, καρπούς, πουλάκια

Χριστούγεννα με Κρητική λύρα και… μπουγάτσα
Ήθη και έθιμα που οι ρίζες τους φθάνουν μέχρι την αρχαία εποχή αναβιώνουν κάθε Χριστούγεννα στην Κρήτη.
Από αυτά τα έθιμα ξεχωρίζουν: το σφάξιμο του χοίρου, το χριστόψωμο, τα γλυκίσματα, το ποδαρικό, η μπουγάτσα και τα κάλαντα που λένε τα παιδιά γυρίζοντας από σπίτι σε σπίτι κρατώντας μια κρητική λύρα στο χέρι.
Εκτός από τα παιδιά τα οποία φέρνουν στο σπίτι την καλοτυχία, ανάλογες ιδιότητες έχουν κατά τη λαϊκή μας παράδοση και τα ζώα. Μάλιστα έβαζαν στο σπίτι ένα από τα ζώα τους, είτε αυτό ήταν βόδι είτε αιγοπρόβατο μέχρι να ουρήσει. Σε πολλές περιοχές της Κρήτης το βόδι είναι ευλογία και εξασφαλίζει την καλή χρονιά. Σε άλλες πάλι περιοχές έβαζαν τα παιδιά να χτυπούν στην πλάτη τη νεόνυμφη γυναίκα για να κάνει παιδιά. Πίστευαν μάλιστα ότι με το χτύπημα μεταδίδεται στη γυναίκα η γονιμοποιός δύναμη, την οποία κρύβει μέσα του χλωρό κλαρί.
Παλιότερα στα χωριά, δεν υπήρχε οικογένεια που να μην εκτρέφει όλο το χρόνο ένα γουρούνι για να το σφάξει τις γιορτινές μέρες. Ο χοίρος σφάζονταν την παραμονή των Χριστουγέννων, την ημέρα των Αγίων Δέκα και ήταν το κύριο Χριστουγεννιάτικο έδεσμα. Με το κρέας του έφτιαχναν: λουκάνικα, απάκια, πηχτή ή τσιλαδιά, σύγλινα (δηλαδή το κρέας του γουρουνιού κομμένο σε μικρά κομμάτια, που το έψηναν και το έβαζαν σε μεγάλα δοχεία και το κάλυπταν με το λιωμένο λίπος του ζώου), ομαθιές (έντερα χοίρου γεμισμένα με ρύζι, σταφίδες και κομματάκια συκώτι), τσιγαρίδες (κομμάτια μαγειρεμένου λίπους με μπαχαρικά που το έτρωγαν με ζυμωτό ψωμί για κολατσιό, όταν μάζευαν τις ελιές).
Τα καρακατζόλια
Η κρητική άποψη για τα καρακατζόλια είναι ότι τα παιδιά που γεννιούνται την ημέρα των Χριστουγέννων (άρα έχουνε συλληφθεί την ημέρα του Ευαγγελισμού, που καλό είναι, από σεβασμό στην Παναγία, να αποφεύγει κανείς την ερωτική πράξη) μεταμορφώνονται σε καρακατζόληδες κάθε χρόνο την παραμονή των Χριστουγέννων και, την ημέρα τ’ Αγιασμού (όπου ο καθαγιασμός της φύσης διώχνει όλα τα κακά –αρχαία δοξασία κι αυτό), ξαναγίνονται άνθρωποι –αυτό συνεχίζεται κι όταν μεγαλώνουν.
Το Χριστόψωμο
Το ζύμωμα είναι μια ιεροτελεστία. Χρησιμοποιούν, ψιλοκοσκινισμένο αλεύρι, ροδόνερο, μέλι, σουσάμι, κανέλα και γαρίφαλα. Πλάθουν το ζυμάρι και παίρνουν τη μισή ζύμη και φτιάχνουν μια κουλούρα. Με την υπόλοιπη φτιάχνουν σταυρό με λουρίδες από τη ζύμη. Στο κέντρο βάζουν ένα άσπαστο καρύδι. Στην υπόλοιπη επιφάνεια σχεδιάζουν σχήματα με το μαχαίρι ή με το πιρούνι, όπως λουλούδια, φύλλα, καρπούς, πουλάκια. Το κόβουν ανήμερα τα Χριστούγεννα, δίνοντας πολλές ευχές. Παλαιότερα στην Κρήτη τα ζώα είχαν μερίδα και στο Χριστόψωμο. Το ανακάτευαν με τα πίτουρα και το έδιναν στα ζώα να το φάνε, για να ευλογηθούν κι αυτά.
Αναπαράσταση της φάτνης
Στην σπηλιά του Αϊ Γιάννη στην Μαραθοκεφάλα Κισάμου στα Χανιά την παραμονή των Χριστουγέννων τελείται Αρχιερατική θεία λειτουργία. Η αναπαράσταση της φάτνης όπου γεννήθηκε ο Χριστός με πρόβατα, βοσκούς φωτιές σήμαντρα και το αστέρι να λάμπει στην κορυφή της σπηλιάς δίνουν ιδιαίτερο χρώμα. Παλιότερα, από την παραμονή των Χριστουγέννων οι γεωργοί, οι βοσκοί και οι ναυτικοί έλεγαν «πώς παλεύουν οι καιροί και οι αέρηδες ποιος θα γεννηθεί και ποιος θα βαπτισθεί». Οποίος γεννηθεί, όποιος δηλαδή υπερισχύσει και βγει νικητής την ημέρα των Χριστουγέννων, αυτός θα υπερισχύσει μέχρι και τα Φώτα, αλλα και ολόκληρο τον καινούργιο χρόνο.
Γλυκίσματα
Τα παραδοσιακά γλυκά των γιορτών είναι τα μελομακάρονα οι κουραμπιέδες, τα σαρίκια, οι λουκουμάδες, οι γλυκοκουλούρες, η Βασιλόπιτα. Τα μελομακάρονα βουτιούνται σε μέλι και πασπαλίζονται με κοπανισμένο καρύδι, σησάμι και κανέλα. Οι κουραμπιέδες έχουν αγνό βούτυρο, ρακί, αμύγδαλα, ζάχαρη άχνη. Η ζάχαρη συμβολίζει τα χιονισμένα βουνά της εποχής. Τα σαρίκια είναι από φύλλο ζύμης, τηγανίζονται σε καυτό λάδι και πασπαλίζονται με κανέλα και σησάμι. Τα ξεροτήγανα είναι περίπου ίδια με τα σαρίκια αλλά τυλίγονται στα δάκτυλα.
Τα κάλαντα
Με την Κρητική διάλεκτο μνημονεύουν τα γεγονότα των εορτών, καταλήγουν με ευχές για τον νοικοκύρη του σπιτιού και λέγονται την παραμονή της κάθε γιορτής συνήθως από παιδιά που γυρίζουν από σπίτι σε σπίτι και τα τραγουδούν κρατώντας τρίγωνα, λύρες και λαούτα.
Χαρακτηριστικό το παρακάτω απόσπασμα από Κρητικά Κάλαντα:
«Ταχειά ταχειά ν’αρχιχρονιά κι αρχή του Γεναρίου
αύριο ξημερώνεται τ” αγίου Βασιλείου
Πρώτα που βγήκεν ο Χριστός
– άγιος και πνευματικός –
στη γη να περπατήσει
βγήκε και χαιρέτησε όλους τους ζευγολάτες.
Τον πρώτο που χαιρέτησε ήτον Άγιο Βασίλης
– Καλώς τα κάνεις Βασιλειό, καλόν ζευγάριν έχεις »
Το ακοίμητο τζάκι
Πιο παλιά το βράδυ της παραμονής των Χριστουγέννων έκοβαν κλαδιά και βλαστούς οι νοικοκυρές και οι κόρες και τα πήγαιναν στο σπίτι. Τα έβαζαν σε ποτήρι με νερό και προσμονούσαν να ανθίσουν. Το «ακοίμητο» τζάκι με τα μεγάλα κούτσουρα εξακουθεί και τις ημέρες μας να δίνει τον τόνο μιας γιορτής οικογενειακής που όλοι αναζητούν ελπίζοντας σε ένα καλύτερο νέο έτος. Οι παλαιότεροι έλεγαν πώς μέσα από την αθρακιά -την στάχτη- μπορούσαν να μαντέψουν τα μελλούμενα.
ΘΡΑΚΗ

Στη Θράκη, οι Σαρακατσάνες εξακολουθούν να ζυμώνουν την “Χριστόκλουρα”. Στρογγυλή κουλούρα με διάφορα σχέδια, που αναπαριστούν συνήθειες από το παρελθόν όπως στάνη, στρούγκα και άλλα. Της βάζουν μέλι και την τρώνε όλοι μαζί περιμένοντας την γέννηση του Χριστού.
Οι “Μπαμουσιαραίοι”
Την δεύτερη μέρα των Χριστουγέννων, δύο άντρες μεταμφιέζονται ο ένας σε Μπαμουσιαραίο και ο άλλος στην γυναίκα του. Ο Μπαμπουσιαραίος φορά μία νεροκολοκύθα στο πρόσωπο που της έχει ανοίξει τρύπες για μάτια και στόμα, προβιές προβάτων, και κρεμασμένα κουδούνια στην μέση. Οργανοπαίκτες με νταούλια, ζουρνάδες και γκάιντες τους συνοδεύουν και με την έντονη μουσική τους ξεσηκώνουν το χωριό.
Τα Ρουγκάτσια
Στο Πύθιο τα μικρά παιδιά έβγαιναν στους δρόμους του χωριού για να πουν τα “κόλιαντα” μια μέρα νωρίτερα από την παραμονή των Χριστουγέννων, δηλαδή στις 23 Δεκεμβρίου. Τα αγοράκια, από νωρίς το πρωί, ξεχύνονταν στα σοκάκια του χωριού και φώναζαν: “ Kόλιντα,μπάμπου τσικ,τσικ,τσικ….” Ανήμερα τα Χριστούγεννα τα παλικάρια του χωριού χωρίζονταν σε μικρές ομάδες και γύριζαν όλα τα σπίτια. Την κάθε ομάδα την αποτελούσαν τέσσερα άτομα. Στο δρόμο λέγανε τραγούδια του δρόμου και μέσα στο σπίτι το: «Σαράντα μέρις έχουμι Χριστό που καρτερούμε…»
Τα Ρουγκάτσια, δηλαδή οι παρέες των παλικαριών, όταν έμπαιναν στο σπίτι κάθονταν, όπου τους έβαζαν οι νοικοκυραίοι, και τραγουδούσαν εναλλάξ δυο-δυο το παραπάνω τραγούδι. Κι αυτό για να “ξεκουράζουν” τη φωνή τους. Γιατί το τραγούδι ήταν πολύ μεγάλο, χωρίς ενδιάμεσα “ξεκουράσματα”, και θα δυσκολεύονταν να τα βγάλουν πέρα. Εξάλλου έπρεπε να τραγουδήσουν σε πολλά σπίτια και μέχρι αργά το βράδυ της μέρας των Χριστουγέννων. Όταν θα ’ρχονταν τα Ρουγκάτσια στο σπίτι έπρεπε όλα τα μέλη της οικογένειας να βρίσκονται εκεί. Σπίτι κλειστό τα Ρουγκάτσια δεν έπρεπε να βρουν. Το’χανε σε κακό. Κάθονταν, τραγουδούσαν, έπαιρναν το κέρασμά τους, το φιλοδώρημά τους (χρήματα ) και φεύγανε για άλλο σπίτι.
Τσιτσί (Τυχερό Έβρου)
Τα «τσιτσί» συνδέονται με τον ερχομό των καλικάντζαρων στον επάνω κόσμο και παρομοιάζονται με πολύ μεγάλες γάτες, οι οποίες εμφανίζονται το βράδυ της παραμονής των Χριστουγέννων και προκαλούν ζημιές σε όσα σπίτια δεν προσφέρουν λεφτά, όταν χτυπούν στους τοίχους τους. Ανήμερα τα Χριστούγεννα χτυπούν οι καμπάνες σημαίνοντας το τέλος της κυριαρχίας αυτών των πλασμάτων, ενώ τα παιδιά του χωριού περιφέρονται με το τσατάλ, βέργα με διχάλα στο ένα άκρο της, και ένα ταψί στο οποίο συγκεντρώνουν τα κεράσματα και τραγουδούν «Τσιτσί κολουντρί χάπε ντέρε σε ιγκούδιν» (δηλαδή: Τσιτσί κολουντρί ανοίξτε την πόρτα, γιατί ξημέρωσε). Στο παρελθόν, εκείνοι που δεν άνοιγαν την πόρτα τους τιμωρούνταν παραδειγματικά με τη μεταφορά κάποιου αντικειμένου από την αυλή τους στο δρόμο ή στην πλατεία του χωριού. Σήμερα η σκανταλιά έχει μεγαλύτερη σημασία από αυτό καθαυτό το κέρασμα
ΝΗΣΙΑ
Τα αγιοβασιλιάτικα καραβάκια(Χίος)
Στην Χίο, την παραμονή της Πρωτοχρονιάς υπάρχει ένα έθιμο, τα αγιοβασιλιάτικα καραβάκια. Σύμφωνα με αυτό, οι ενορίες κατασκευάζουν πλοία, σε σμύκρινση. Αυτά συναγωνίζονται μεταξύ τους ως προς την ποιότητα κατασκευής και ως προς την ομοιότητα με τα πραγματικά πλοία, ενώ οι ομάδες, το πλήρωμα, του κάθε πλοίου τραγουδούν κάλαντα.
Το σπόρδισμα των φύλλων(Θάσος)
Στη Θάσο, έως σήμερα, οι οικογένειες κρατούν ένα πολύ παλιό έθιμο είναι το σπόρδισμα των φύλλων και γίνεται ως εξής: Κάθονται όλοι γύρω από το αναμμένο τζάκι, τραβούν την ανθρακιά προς τα έξω και ρίχνουν γύρω στ’ αναμμένα κάρβουνα, φύλλα ελιάς, βάζοντας στο νου τους από μια ευχή, χωρίς όμως να την πουν στους άλλους. Όποιου το φύλλο γυρίσει περισσότερο, εκείνου θα πραγματοποιηθεί και η ευχή του.
Το έθιμο της “κολόνιας” (Επτάνησα)
Στα Επτάνησα, την παραμονή της Πρωτοχρονιάς τηρείται το έθιμο της “κολόνιας”. Οι άνθρωποι κατεβαίνουν στους δρόμους κρατώντας μπουκάλια με κολόνια και “ραίνουν” ο ένας τον άλλο. Με τον τρόπο αυτό, γιορτάζουν τον ερχομό του νέου έτους, και τραγουδούν: “ Ήρθαμε με ρόδα και ανθούς να σας ειπούμε Χρόνους Πολλούς”.
Το γλέντι(Λήμνος)
Στη Λήμνο, τη δεύτερη μέρα των Χριστουγέννων σφάζουν γουρουνόπουλα, ενώ το βράδυ της ίδια μέρας στήνουν χορούς στους δρόμους και στα σπίτια.
«Ευλογημένα» ( Νίσυρος)
Στη Νίσυρο, το βράδυ των Χριστουγέννων ο ιερέας τελεί τρισάγιο και κατόπιν προσφέρει στους πιστούς «ευλογημένα» τα οποία μόλις έφταναν στο σπίτι, τα τοποθετούσαν στο γιορτινό τραπέζι και τα έτρωγαν πρώτα. Όσα φαγητά και αν υπήρχαν στο τραπέζι σχεδόν ποτέ δεν έλλειπε το ρύζι , σύμβολο ευμάρειας.
«Χριστόψωμο»(Ρόδος)
Στον Αρχάγγελο και στη Σάλακο της Ρόδου, το «Χριστόψωμο» είναι το πρόσφορο που πάνε στον παπά τα Χριστούγεννα. Το γιορτινό τραπέζι των Χριστουγέννων στρώνεται από το βράδυ της παραμονής. Στο κέντρο τοποθετείται το Χριστόψωμο και δίπλα το μέλι με πολλούς ξηρούς καρπούς.
«Μαγικές» δυνάμεις έχει σύμφωνα με τη λαϊκή μας παράδοση και το νερό, το οποίο αντλείται «αμίλητο» πριν από την ανατολή του ηλίου. Με το «αμίλητο νερό» παρασκευάζεται το προζύμι για το επόμενο έτος.
Φυσικά ανήμερα των Χριστουγέννων οι επισκέψεις μεταξύ των συγγενών και φίλων αλλά και οι ανταλλαγές δώρων είναι συνηθισμένες.
«Γίπλα»(Κάρπαθος)
Στην Κάρπαθο κάθε Χριστούγεννα οι νύφες πλάθουν για τις πεθερές τους μια «γίπλα», ένα μεγάλο κουλούρι που έχει στολίδια. Στη συνέχεια την καλοψήνουν και την προσφέρουν ως δώρο.
Σπονδές οίνου και ελαίου
Οι σπονδές οίνου και ελαίου είναι συνηθισμένες στο Χριστουγεννιάτικο τραπέζι και έχουν τις ρίζες τους στην αρχαιότητα. Σε πολλές περιοχές την παραμονή των Χριστουγέννων ο νοικοκύρης έριχνε στην εστία του τζακιού κρασί, σχηματίζοντας ένα σταυρό. Στη Λευκάδα ανακάτευαν το κρασί με λίγο λάδι.

aftodioikisi.gr 
Share:

Χριστούγεννα: Τα πιο δημοφιλή ήθη και έθιμα στην Ελλάδα

Τα Χριστούγεννα ήρθαν και όπως κάθε χρόνο μαζί με τις ευχές για «χρόνια πολλά» αναβιώνουν ήθη και έθιμα των οποίων οι ρίζες χάνονται στα βάθη των αιώνων. Από τη Μακεδονία έως τη Κρήτη, παρακάτω θα δείτε κάποια από τα πιο γνωστά ελληνικά χριστουγεννιάτικα ήθη και έθιμα. Το στόλισμα του καραβιού, το τάισμα της βρύσης, η γουρουνοχαρά, το αναμμένο πουρνάρι είναι μόνο μερικά από αυτά.

Χριστουγεννιάτικο στεφάνι
stefani
Την παραμονή των Χριστουγέννων συνηθίζεται στα χωριά να κρεμούν έξω από την πόρτα των σπιτιών πλεξούδες από σκόρδα, πάνω στις οποίες καρφώνουν γαριφαλάκια για να διώξουν την κακογλωσσιά που «καρφώνει» την ευτυχία του σπιτιού τους.
Την εξώπορτα των σπιτιών κοσμεί, επίσης, ένα στεφάνι από έλατο, διακοσμημένο με χριστουγεννιάτικα στολίδια. Σύμφωνα με την παράδοση, το στεφάνι φέρνει τύχη στους ενοίκους του σπιτιού.
Το στόλισμα του καραβιού
stolismeno_xristougenniatiko_karavi_nautilia_
Ένα έθιμο που τα τελευταία χρόνια τείνει να εξαφανιστεί και τη θέση του έχει πάρει το ξένο έθιμο του χριστουγεννιάτικου δέντρου.
Το καράβι συμβολίζει την καινούργια πλεύση του ανθρώπου στη ζωή, μετά τη γέννηση του Χριστού. Τα παιδιά των ναυτικών που έμεναν πίσω κατασκεύαζαν μόνα τους τα παιχνίδια τους τα οποία συνήθως ήταν καραβάκια. Το καραβάκι συμβόλιζε την προσμονή των παιδιών για αντάμωση με τους συγγενείς τους, αλλά και την αγάπη τους  για τη θάλασσα. Σιγά-σιγά καθιερώθηκε και το έθιμο του στολισμού του όμως λόγω του ότι ήταν συνδεδεμένο με δυσάρεστες αναμνήσεις δεν μπόρεσε να εδραιωθεί ως γιορτινό σύμβολο.
Το τάισμα της βρύσης
vrisi
Οι κοπέλες στη Θεσσαλία, τα χαράματα των Χριστουγέννων, αλλού την παραμονή της Πρωτοχρονιάς, πηγαίνουν στην πιο κοντινή βρύση “για να κλέψουν το άκραντο νερό” (άκραντο, δηλαδή αμίλητο, γιατί δε βγάζουν λέξη σ’ όλη τη διαδρομή). Αλείφουν τις βρύσες του χωριού με βούτυρο και μέλι, με την ευχή όπως τρέχει το νερό να τρέχει και η προκοπή στο σπίτι τον καινούργιο χρόνο και γλυκιά να είναι και η ζωή τους. Για να έχουν καλή σοδειά, όταν φτάνουν εκεί, την “ταΐζουν”, με διάφορες λιχουδιές, όπως βούτυρο, ψωμί, τυρί, όσπρια ή κλαδί ελιάς. Όποια θα πήγαινε πρώτη στη βρύση, αυτή θα ήταν και η πιο τυχερή ολόκληρο το χρόνο. Έπειτα ρίχνουν στη στάμνα ένα βατόφυλλο και τρία χαλίκια, “κλέβουν νερό” και γυρίζουν στα σπίτια τους πάλι αμίλητες μέχρι να πιούνε όλοι από το άκραντο νερό. Με το ίδιο νερό ραντίζουν και τις τέσσερις γωνίες του σπιτιού, ενώ σκορπούν στο σπίτι και τα τρία χαλίκια.
Γουρουνοχαρά
gourounoxara
Ένα από τα σημαντικότερα χριστουγεννιάτικα έθιμα της Θεσσαλίας είναι το σφάξιμο του γουρουνιού.
Η προετοιμασία για το σφάξιμο του γουρουνιού γινόταν με εξαιρετική φροντίδα, ενώ επακολουθούσε γλέντι μέχρι τα ξημερώματα, για να επαναληφθεί η ίδια διαδικασία την επόμενη και τη μεθεπόμενη μέρα. Τρεις-τέσσερις συγγενικές οικογένειες καθόριζαν με τη σειρά ποια ημέρα θα έσφαζε το γουρούνι της. Για κάθε σφαγή μεγάλου γουρουνιού απαιτούνταν 5-6 άνδρες, εκτός των παιδιών, που είχαν ηλικία πολλές φορές 20-25 ετών. Επειδή όμως η όλη εργασία είχε ως επακόλουθο το γλέντι και τη χαρά, γι’ αυτό και η ημέρα αυτή καθιερώθηκε ως “γουρουνοχαρά ή γρουνουχαρά”.
Μετά το γδάρσιμο, αρχίζει το κόψιμο του λίπους και στην συνέχεια το κόψιμο του κρέατος σε μικρά κομμάτια. Το λίπος λιώνεται και αποθηκεύεται σε μεγάλα δοχεία λαδιού για να χρησιμοποιηθεί αφού παγώσει από τις νοικοκυρές στα φαγητά τους κατά την διάρκεια της χρονιάς. Στις περισσότερες περιοχές της Θεσσαλίας, τα γουρούνια σφάζονται την ημέρα του Αγίου Στεφάνου στις 27 Δεκεμβρίου, γι’ αυτό και η γιορτή αυτή ονομάζεται Γρουνοστέφανος.
Χριστόκλουρα
Στη Θράκη, οι Σαρακατσάνες εξακολουθούν να ζυμώνουν την “Χριστόκλουρα”. Στρογγυλή κουλούρα με διάφορα σχέδια, που αναπαριστούν συνήθειες από το παρελθόν όπως στάνη, στρούγκα και άλλα. Της βάζουν μέλι και την τρώνε όλοι μαζί περιμένοντας την γέννηση του Χριστού.
Μπαμουσιαραίοι
mpapousiaraioi
Ένα ακόμα έθιμο της Θράκης είναι και οι “Μπαμουσιαραίοι”. Την δεύτερη μέρα των Χριστουγέννων, δύο άντρες μεταμφιέζονται ο ένας σε Μπαμουσιαραίο και ο άλλος στην γυναίκα του. Ο Μπαμπουσιαραίος φορά μία νεροκολοκύθα στο πρόσωπο που της έχει ανοίξει τρύπες για μάτια και στόμα, προβιές προβάτων, και κρεμασμένα κουδούνια στην μέση. Οργανοπαίκτες με νταούλια, ζουρνάδες και γκάιντες τους συνοδεύουν και με την έντονη μουσική τους ξεσηκώνουν το χωριό.
Χριστόξυλο
xrisoksylo
Στην Μακεδονία, ο νοικοκύρης του σπιτιού διαλέγει από το χωράφι του το πιο γερό κλαδί ελιάς ή πεύκου και το τοποθετεί στο τζάκι του σπιτιού. Το ξύλο αυτό που ονομάζεται και “Χριστόξυλο” καίγεται για όλο το Δωδεκαήμερο των Χριστουγέννων (από την μέρα δηλαδή των Χριστουγέννων μέχρι και τα Φώτα). Κατά την παράδοση το κάψιμο του Χριστόξυλου, βοηθά τον Χριστό να ζεσταίνεται στην φάτνη της Βηθλεέμ. Ο κάθε Μακεδόνας προσπαθεί να καίγεται το Χριστόξυλο του σπιτιού του μέχρι και τα Φώτα.
Μωμόγεροι
momogeroi
Ακόμα ένα έθιμο των Μακεδόνων, είναι οι “Μωμόγεροι”. Ένα είδος δηλαδή παραδοσιακού λαϊκού θεάτρου που αναβιώνει σε όλα τα χωριά όπου υπάρχουν πρόσφυγες από τον Πόντο. Οι πρωταγωνιστές αυτών των θεατρικών παραστάσεων κάνουν μιμητικές κινήσεις, ενώ τα πρόσωπά τους είναι μακιγιαρισμένα όπως το δέρμα των γερόντων. Οι παραστάσεις πραγματοποιούνται καθ΄όλη την διάρκεια του δωδεκαημέρου των Χριστουγέννων.
Κολίντα Μπάμπω
kolinta_mpabo
Στην Πέλλα, αναβιώνει ακόμα και σήμερα το έθιμο της “Κόλιντα Μπάμπω”. Οι κάτοικοι της περιοχής το βράδυ της 23ης Δεκεμβρίου ανάβουν φωτιές, φωνάζοντας “Κόλιντα Μπάμπω” που σημαίνει “σφάζουν, γιαγιά”. Αυτό είναι ένα έθιμο που αναπαριστά την σφαγή των αρσενικών νηπίων από τον Ηρώδη. Έτσι η φωτιά ενημερώνει τους κατοίκους να προφυλαχθούν όχι μόνο από τον βασιλιά Ηρώδη, αλλά και από τα κακά που ίσως επιφυλάσσει η νέα χρονιά.
Αναμμένο πουρνάρι
anammeno_pournari
Όταν γεννήθηκε ο Χριστός και πήγαν οι βοσκοί να προσκυνήσουν, ήταν νύχτα σκοτεινή. Βρήκαν κάπου ένα ξερό πουρνάρι κι έκοψαν τα κλαδιά του. Πήρε ο καθένας από ένα κλαδί στο χέρι, του έβαλε φωτιά και γέμισε το σκοτεινό βουνό χαρούμενες φωτιές και τριξίματα και κρότους. Από τότε, λοιπόν, στα χωριά της Άρτας, όποιος πάει στο σπίτι του γείτονα, για να πει τα χρόνια πολλά, καθώς και όλα τα παιδιά τα παντρεμένα, που θα πάνε στο πατρικό τους, για να φιλήσουν το χέρι του πατέρα και της μάνας τους, να κρατούν ένα κλαρί πουρνάρι, ή ό,τι άλλο δεντρικό που καίει τρίζοντας. Στο δρόμο το ανάβουν και το πηγαίνουν έτσι αναμμένο στο πατρικό τους σπίτι και γεμίζουν χαρούμενες φωτιές και κρότους τα σκοτεινά δρομάκια του χωριού.
Ακόμη και στα Γιάννενα το ίδιο κάνουν. Μόνο που εκεί δεν κρατούν ολόκληρο το κλαρί το πουρνάρι αναμμένο στο χέρι τους αλλά κρατούν στη χούφτα τους μια χεριά δαφνόφυλλα και πουρναρόφυλλα, που τα πετούν στο τζάκι, μόλις μπούνε και καλημερίζουν. Κι όταν τα τα ξερά φύλλα πιάσουν φωτιά κι αρχίσουν να τρίζουν και να πετάνε σπίθες, εύχονται: «Αρνιά, κατσίκια, νύφες και γαμπρούς!»
Το σπάσιμο του ροδιού
rodi
Στην Πελοπόννησο, έχουν το σπάσιμο του ροδιού. Το πρωί της Πρωτοχρονιάς ο νοικοκύρης του σπιτιού πηγαίνει στην εκκλησία κρατώντας το ρόδι του για να το “λειτουργήσει”. Μετά πηγαίνοντας στο σπίτι του, χτυπάει την πόρτα της εισόδου και ανοίγοντας του σπάει με δύναμη το ρόδι για να σκορπιστούν οι ρώγες του παντού στο σπίτι. Παράλληλα με το σπάσιμο του ροδιού, δίνουν και την ευχή: “με υγεία, ευτυχία και χαρά το νέο έτος και όσες ρώγες έχει το ρόδι, τόσες λίρες να έχει η τσέπη μας όλη την χρονιά”.
Χριστουγεννιάτικο ψωμί
kriti
Στην Κρήτη, έχουν σαν χριστουγεννιάτικο έθιμο το ζύμωμα του χριστουγεννιάτικου ψωμιού. Θεωρείται ολόκληρη ιεροτελεστία, και χρησιμοποιούνται τα καλύτερα υλικά για την παρασκευή του. Οι νοικοκυρές σχηματίζουν με τη μισή ζύμη, μία μεγάλη κουλούρα ενώ με την υπόλοιπη έναν σταυρό για να τη στολίσουν. Διακοσμητικά γύρω γύρω στην κουλούρα αυτή του ψωμιού, χαράζουν με μαχαίρι διάφορα σχέδια όπως καρδιές, αστεράκια, λουλούδια κ.α. Συνηθίζεται το χριστουγεννιάτικο αυτό ψωμί να κόβει ο νοικοκύρης του σπιτιού την μέρα των Χριστουγέννων και να το μοιράζει σε όλους όσοι κάθονται στο γιορτινό τραπέζι.
Αγιοβασιλιάτικα καραβάκια
xios
Στην Χίο, την παραμονή της Πρωτοχρονιάς υπάρχει ένα έθιμο, τα αγιοβασιλιάτικα καραβάκια. Σύμφωνα με αυτό, οι ενορίες κατασκευάζουν πλοία, σε σμύκρινση. Αυτά συναγωνίζονται μεταξύ τους ως προς την ποιότητα κατασκευής και ως προς την ομοιότητα με τα πραγματικά πλοία, ενώ οι ομάδες, το πλήρωμα, του κάθε πλοίου τραγουδούν κάλαντα.
Οι παραδοσιακές φουφούδες
foufoudes
Με παραδοσιακές φουφούδες και την επίσκεψη του Καππαδόκη Αη Βασίλη γιορτάζονται τα Χριστούγεννα στην πόλη της Καβάλας.Το εμπορικό κέντρο της πόλης την παραμονή των Χριστουγέννων θυμίζει μια μεγάλη ψησταριά. Στους περισσότερους πεζόδρομους, αλλά και στα πεζοδρόμια, οι έμποροι στήνουν υπαίθριες ψησταριές, τις λεγόμενες φουφούδες και προσφέρουν σε όλους τους περαστικούς ψητά κρέατα και ντόπιο κόκκινο κρασί. Οι παραδοσιακές φουφούδες στήνονται ξανά την παραμονή της Πρωτοχρονιάς, αυτή τη φορά σε μεγαλύτερη έκταση και από νωρίς το μεσημέρι στήνεται μεγάλη γιορτή με άφθονο κρασί ορχήστρες και υπαίθριες ψησταριές για την υποδοχή του νέου χρόνου πολύ πριν από τα μεσάνυχτα.Από την παραμονή των Χριστουγέννων ένα ακόμη έθιμο αναβιώνει στην πόλη και συγκεκριμένα στην περιοχή της Νέας Καρβάλης. Πρόκειται για την επίσκεψη του Καππαδόκη Άη Βασίλη που ολοκλήρωσε το μεγάλο του ταξίδι από την Καισάρεια φθάνοντας στο λαογραφικό χωριό «Ακόντισμα», όπου θα παραμείνει μέχρι την τελευταία μέρα του έτους.
Η σπηλιά του Αϊ Γιάννη στην Μαραθοκεφάλα Κισάμου
ai_giannis
Στην σπηλιά του Αι-Γιάννη στην Μαραθοκεφάλα την παραμονή των Χριστουγέννων τελείται Αρχιερατική θεία λειτουργία. Η αναπαράσταση της φάτνης όπου γεννήθηκε ο Χρηστός με πρόβατα, βοσκούς φωτιές σήμαντρα και το αστέρι να λάμπει στην κορυφή της σπηλιάς δίνουν ιδιαίτερο χρώμα. Παλιότερα, από την παραμονή των Χριστουγέννων οι γεωργοί οι βοσκοί και οι ναυτικοί έλεγαν «πώς παλεύουν οι καιροί, και οι αέρηδες ποιος θα γεννηθεί και ποιος θα βαπτισθεί». Όποιος γεννηθεί όποιος δηλαδή υπερισχύσει και βγει νικητής την ημέρα των Χριστουγέννων, αυτός θα υπερισχύσει μέχρι και τα Φώτα αλλά και ολόκληρο τον καινούργιο χρόνο. Πιο παλιά το βράδυ της παραμονής των Χριστουγέννων έκοβαν κλαδιά και βλαστούς οι νοικοκυρές και τα πήγαιναν στο σπίτι. Τα έβαζαν σε ποτήρι με νερό και προσμονούσαν να ανθίσουν.

aftodioikisi.gr 
Share:

Παραδόσεις στην Ελλάδα

Ρίζες, τόποι, ήθη και έθιμα στην Ελλάδα. Ταξίδι σε έναν πολιτισμό με ιστορία αιώνων.

Έθιμα με ιστορία, που χάνεται στα βάθη των αιώνων. Πολιτισμικές πρακτικές, που διατηρούνται από την εποχή του Ομήρου. Παραδόσεις δεμένες με τις διαφορετικές «φυλές» και κουλτούρες του τόπου, που σαγηνεύουν με το βαθύτερο νόημά τους, την οικονομία και το τελετουργικό τους. Συνήθειες δεμένες άρρηκτα με τόπους, κοινότητες, αλλά και γιορτές. Ανακαλύψτε τις παραδόσεις στην Ελλάδα, τις ρίζες της, αυτές που της δίνουν τον ξεχωριστό της χαρακτήρα.

Γνωρίστε τα ελληνικά ήθη και έθιμα και τις τοπικές παραδόσεις: από την Κρήτη έως τη Μακεδονία και από το Αιγαίο έως το Ιόνιο. Ο πλούτος, η ποικιλομορφία και η «πολυχρωμία» των εθίμων και των παραδόσεων στην Ελλάδα θα σας συγκλονίσει. 

Βουτιά στην παράδοση: αμφιέσεις και χοροί


Στην Ελλάδα, η παράδοση είναι ακόμα ζωντανή. Στις διακοπές σας εδώ, θα συναντήσετε σε αρκετά μέρη ντόπιους ντυμένους με τις παραδοσιακές φορεσιές του τόπου τους: στην Κρήτη οι πρεσβύτεροι φορούν με περηφάνια τα στιβάνια και τις κρητικές βράκες τους ή το μαύρο μαντήλι, στην Κάρπαθο οι γυναίκες είναι στολισμένες με τις πολύχρωμες τοπικές φορεσιές, στο Μέτσοβο οι άντρες ντύνονται με τις φορεσιές των Βλάχων.

Ακόμα πιο ισχυρό «παρών» όμως στην κουλτούρα της καθημερινότητας στην Ελλάδα δίνουν οι παραδοσιακοί χοροί. Των Ελλήνων οι κοινότητες, σε κύκλους και σε ζεύγη, νέοι και γέροι μαζί, χορεύουν, και χορεύοντας υμνούν τον τόπο και τη ρίζα τους, αυτό που τους ενώνει. Στον ρυθμό και το μέλος των μουσικών με υπερ-χιλιετή παρουσία, με τη βοήθεια παραδοσιακών οργάνων -που κατασκευάζονται ακόμη σε δεκάδες εργαστήρια-  σε γιορτές και εκδηλώσεις όλο τον χρόνο.

Τα ήθη και τα έθιμα της Ελλάδας

Έθιμα του κύκλου της ζωής: της γέννησης, βάφτισης, αρραβώνα, γάμου, ταφής. Εκεί που η κοινότητα αναπαράγεται και δίνει τη μάχη της με την ίδια τη ζωή. Εάν είστε τυχεροί, οι διακοπές σας στην Ελλάδα θα σας χαρίσουν εικόνες μοναδικές, όπως αυτές που ακολουθούν:


Οι παραδοσιακοί γάμοι: Παραδοσιακοί νησιώτικοι γάμοι με το στόλισμα της νύφης. Γαμήλιες πομπές στα σοκάκια με συνοδεία οργάνων και κεράσματα. Ξεχωρίζει το περίπλοκο τελετουργικό του Λευκαδίτικου γάμου. Τα συγκλονιστικά μανιάτικα μοιρολόγια, η μουσική του ταξιδιού στο επέκεινα.

Τα «διονυσιακά» καρναβάλια: Στην Πάτρα, στην Αγιάσο της Λέσβου, με ρίζες στον 17ο αιώνα, με τους «κουδουνάτους πειρασμούς» και τα μουντζουρώματα της Καθαρής Δευτέρας - αλλά και τα Ραγκουτσάρια στην Καστοριά, με ρίζα στις Διονυσιακές γιορτές, ένα ατέλειωτο ξεφάντωμα στους δρόμους με χάλκινα όργανα και μασκαράδες.

Συμβολικές πρακτικές: τα χοιροσφάγια, το σφάξιμο του οικόσιτου χοιρινού στην Κρήτη και στα νησιά του Αιγαίου, οι τελετές δενδρολατρείας στον Κόφινα του νομού Ηρακλείου, ο περισχοινισμός εκκλησιών σε περίπτωση ασθενειών, τα καζανέματα, αλλά και το κάψιμο των στεφανιών της Πρωτομαγιάς.

Χριστούγεννα και Πάσχα στην Ελλάδα: πρωταγωνιστής, η παράδοση

Στην Ελλάδα, οι γιορτές των Χριστουγέννων, της Πρωτοχρονιάς και των Φώτων συνοδεύονται με ιδιαίτερα πρωτότυπα έθιμα. Σε κάθε τόπο θα συναντήσετε πληθώρα τοπικών εθίμων, ξεχωριστών γιορτινών εδεσμάτων και τραγουδιών, όπως είναι τα κάλαντα. Οι «βουτηχτάδες» των Φώτων, στα Δωδεκάνησα και κυρίως στην Κάλυμνο και στη Σύμη, βουτούν  στα κρύα νερά να πιάσουν το σταυρό –έθιμο που τελείται και σε δεκάδες άλλες παραθαλάσσιες περιοχές της Ελλάδας.   
Ξεχωριστή θέση στην ελληνική παράδοση έχει και ο εορτασμός του Πάσχα, καθώς σε πολλές πόλεις και νησιά θα βρείτε σπουδαία τοπικά έθιμα: Η Μεγάλη Εβδομάδα του Πάσχα στην Κέρκυρα με τους μπότηδες και τη μαστέλα. Η κατανυκτική ακολουθία του Νιπτήρος (αναπαράσταση του Μυστικού Δείπνου) τη Μ. Πέμπτη στην Πάτμο και η περιφορά του Επιταφίου σε όλους τους οικισμούς του Αιγαίου.

Ο Ρουκετοπόλεμος το Πάσχα στον Βροντάδο της Χίου. Το έθιμο του Κλήδονα σε Ικαρία και Σάμο. Στην Αράχωβα του Παρνασσού αξίζει να δείτε το Πανηγυράκι του Αγίου Γεωργίου, που ξεκινάει ανήμερα του Πάσχα και περιλαμβάνει ακόμη και αγωνίσματα με παραδοσιακές φορεσιές.

Γιορτές Αγίων: τα πανηγύρια στην ελληνική παράδοση

Σε ξωκκλήσια και εκκλησίες όλο τον χρόνο τα πανηγύρια δεν σταματούν. Οργανώνονται, με πρωτοβουλία των κατοίκων, την ημέρα της γιορτής του αγίου που τιμούν. Εκεί θα έχετε την ευκαιρία να γευτείτε τοπικές συνταγές, να πιείτε και να χορέψετε μαζί με τους ντόπιους. Οι Άγιοι Σπυρίδωνας, Γεράσιμος και Διονύσιος στο Ιόνιο τιμώνται με ιδιαίτερη λαμπρότητα στην Κέρκυρα, την Κεφαλονιά και τη Ζάκυνθο, αντίστοιχα.

Στην Αγιάσο της Λέσβου, την ημέρα της γιορτής του Προφήτη Ηλία, καβαλάρηδες με στολισμένα άλογα ανεβαίνουν στο εκκλησάκι όπου κάποιος από αυτούς, μετά από κλήρωση, κατεβάζει στο χωριό την εικόνα του Προφήτη Ηλία. Ξεχωριστές είναι φυσικά και η μεγάλη γιορτή του Δεκαπενταύγουστου στην Παναγία της Τήνου, στην Εκατονταπυλιανή της Πάρου, στη Χοζοβιώτισσα της Αμοργού.

Πολυπολιτισμικότητα και παράδοση στην Ελλάδα

Βλάχοι, Κρητικοί, Ηπειρώτες, Μακεδόνες, Νησιώτες του Αιγαίου και του Ιονίου, Πόντιοι, Πομάκοι, Μικρασιάτες, Θράκες, Τσάκωνες, Σαρακατσάνοι, Μανιάτες, Αρβανίτες… Οι ρίζες των Ελλήνων βαθιές και περίπλοκες. Ρίζες που εξαπλώνονται στα βάθη των αιώνων, αλλά και στα πέρατα της γης. Ένα συναρπαστικό μωσαϊκό «φυλών», που αιώνες τώρα κατοικούν ή ταξιδεύουν προς την Ελλάδα ή μετακινούνται από τόπο σε τόπο μέσα στα σύνορά της. Μοναδική πολυμορφία μιας χώρας μικρής, μα απέραντης. Μιας χώρας θαλασσινής, με ανοιχτούς ορίζοντες.

Δεκάδες διαφορετικοί μικρόκοσμοι. Μικρότεροι κύκλοι μέσα στον μεγάλο που τους ενώνει. Ο κάθε ένας με τα δικά του χαρακτηριστικά ήθη και έθιμα, γιορτές, γαστρονομία και τοπικά προϊόντα, λαϊκή τέχνη, φορεσιές, αρχιτεκτονική, χορούς, τραγούδια, γλωσσικά ιδιώματα…
Ανακαλύψτε τους έναν προς έναν, ταξιδεύοντας στους γνωστούς, αλλά και στους πιο άγνωστους προορισμούς της Ελλάδας.
Εξερευνήστε την ποικιλομορφία τους, τα γνωρίσματα που τους ενώνουν, αλλά και τους διακρίνουν.
Συμμετέχετε στις γιορτές τους, στις πρακτικές τους, στις συμβολικές τελετουργίες τους.
Θα γοητευτείτε από την αυθεντικότητα, την αγάπη και την περηφάνια που έχουν για τον τόπο και τις ρίζες τους. Αγάπη και περηφάνια που δείχνουν και μοιράζονται με όποιον βιώσει τον βαθύτερο πλούτο τους.  

Share:

Δευτέρα, 19 Νοεμβρίου 2018

Αγιος Αθανάσιος- Kαϊμακτσαλάν: Η Αράχωβα της Μακεδονίας

Το πιο κοσμικό ορεινό χωριό της Μακεδονίας βρίσκεται στο νομό Πέλλας, 33χλμ. από την Έδεσσα, μόλις 123χλμ. από τη Θεσσαλονίκη και 603 χλμ. από την Αθήνα. 
Ο παραδοσιακός οικισμός του Παλιού Αγίου Αθανασίου τα τελευταία χρόνια έχει μια εντυπωσιακή τουριστική ανάπτυξη και έχει εξελιχθεί ως το top χειμερινό θέρετρο της Μακεδονίας, ωστόσο οι Αθηναίοι ελάχιστα το γνωρίζουν και ως εκτούτου σπεύδουν να τον επισκεφτούν.
Ο παραδοσιακός οικισμός του Παλιού Αγιού Αθανασίου είναι κτισμένος σε υψόμετρο 1200μ. στη σκια του Καϊμακτσαλάν, της υψηλότερης κορυφής του Βόρα, και έχει τις ρίζες του στα τέλη του 16ου αιώνα, όταν εκεί εγκαταστάθηκαν οι πρώτοι κατοικοί του από τις γύρω περιοχές διωκόμενοι από τους Τούρκους. 
Ο οικισμός όμως εγκαταλείφθηκε στη δεκαετία του ’80 κυρίως λόγω της μετανάστευσης.  Το χωριό κτίστηκε στα τέλη του 16ου αιώνα στην κορυφή Πιπερίτσα σε υψόμετρο 1.200 μ., και ήταν κάποτε μια ανθούσα κτηνοτροφική κοινότητα μέχρι τη δεκαετία του ’70.
Μετά το 1985 οι κάτοικοι κατεβαίνουν χαμηλότερα και ιδρύουν τον νέο Άγιο Αθανάσιο. Οι σύγχρονες όμως δυνατότητες μεταφοράς και η δυνατότητα επικοινωνίας σε συνδυασμό με τον τουρισμό τους έφεραν και πάλι πίσω στο παλιό χωριό σταδιακά από το 1994 και μετά. 
Το γνωστό και ως «πέτρινο χωριό» θεωρείται σήμερα μοναδικό για την μακεδονική αρχιτεκτονική με βασικά χαρακτηριστικά την πέτρα, το ξύλο και πολύ λιγότερο το μέταλλο. Όπως και στους περισσότερους ορεινούς οικισμούς της Μακεδονίας η γεωμετρική οργάνωση του χώρου είναι ακανόνιστη. Η τοπική αρχιτεκτονική ακολουθήθηκε από τους ντόπιους κατοίκους σε σημαντικό βαθμό και ενισχύθηκε με σημαντικές επενδύσεις κυρίως λόγω του χαρακτηρισμού ως παραδοσιακός οικισμός το 1992 και της τουριστικής ανάπτυξης από το 1995 έτος έναρξης λειτουργίας του χιονοδρομικού κέντρου Καϊμάκτσαλάν. 
Πολλοί ντόπιοι αλλά και ξένοι, κυρίως Θεσσαλονικείς επιχειρηματίες, επέλεξαν την μόνιμη διαμονή και ενασχόληση με αγροτουριστικές δραστηριότητες στο παλιό χωριό.
Το χωριό σήμερα έχει δυναμική άνω των 2500 κλινών χωρίς τις εξοχικές κατοικίες. Θα σας θυμίσει έντονα τουριστικά χωριά της Γερμανίας ή της Αυστρίας που βρίσκονται κοντά σε χιονοδρομικά κέντρα. 
Ο παλιός Άγιος Αθανάσιος τα έχει όλα όσον αφορά τον εξοπλισμό σας για τα χειμερινά σπορ, την τοπική παραδοσιακή κουζίνα πλούσια σε τυροκομικά και κρέατα, τη διασκέδαση σε διάφορα καφέ μπαρ, κλαμπάκια και οινοπωλεία, το παγοδρόμιο και τις υπαίθριες δραστηριότητες (πεζοπορία, ιππασία κ.λπ.). Θα φύγετε μόνον αν θέλετε να περιηγηθείτε στα γύρω μέρη.
Εκτός των χειμερινών αθλημάτων στο χιονοδρομικό κέντρο Καϊμάκτσαλάν, υπάρχουν πολλές χωμάτινες διαδρομές για 4Χ4 που οδηγούν προς τα χωριά Παναγίτσα, Κερασιά, Λουτράκι και τα φημισμένα λουτρά Αριδαίας, αλλά και προς την Αχλάδα και το Σκοπό (Φλώρινα) δίπλα από τα απομεινάρια του κάστρου της Σέτινας.

Το κλίμα είναι ηπειρωτικό με θερμοκρασία που δεν ξεπερνά το καλοκαίρι τους 27οC ενώ το χειμώνα δεν πέφτει κάτω από -5οC. Η πρόσβαση γίνεται μέσω της ΕΟ Εδεσσας – Φλώρινας στο δρόμο προς το όρος Βόρας.

Η παραδοσιακή φιλοξενία και η τοπική γαστρονομία με τις ξεχωριστές γεύσεις της Μακεδονίας, πλούσιες σε τυροκομικά προϊόντα και ντόπια κρέατα, θα ικανοποιήσουν όλα τα γούστα.
Η μαγευτική τοποθεσία στην οποία βρίσκεται στους πρόποδες του Καϊμακτσαλάν, ακριβώς επάνω από τη Λίμνη Βεγορίτιδα και ανάμεσα σε δασωμένες εκτάσεις απαράμιλλης φυσικής ομορφιάς, καθιστούν τον Παλιό Άγιο Αθανάσιο ένα πρώτης τάξεως ορμητήριο για σκι στο χιονοδρομικό κέντρο, αλλά και για άλλες δραστηριότητες, όπως πεζοπορία, ιππασία, ορειβασία, αναρρίχηση και φυσικά κωπηλασία στη Λίμνη Βεγορίτιδα.
Ο Παλιός Αγ. Αθανάσιος είναι κομμάτι μιας ευρύτερης περιοχής με ένα χαρισματικό γεωφυσικό ανάγλυφο, ο ομαλός ορεινός όγκος του Βόρα που στα πόδια του απλώνονται τέσσερεις λίμνες με σημαντικότερη, τη Βεγορίτιδα. Η γύρω περιοχή προσφέρεται για εναλλακτικές μορφές τουρισμού και extreme σπορ. Στους πρόποδες του Βόρα, στο χωριό Παναγίτσα υπάρχει ανεμοδρόμιο που θεωρείται ενά από τα καλύτερα της Ευρώπης και δίπλα ειδικά διαμορφωμένη πίστα αγώνων μότο-κρος.Επίσης στην Παναγίτσα 8χλμ. από τον Αγ. Αθανάσιο λειτουργεί μικρό χιονοδρομικό κέντρο με 2 πίστες διαμορφωμένες με τεχνητό χιόνι, υπάρχει τεχνητή πίστα αναρρίχησης και δυνατότητα οργάνωσης flying box, τοξοβολίας, ορεινού ποδήλατου, πτήση parapente από τη θέση Κερασιές του Βόρα σε υψόμετρο 1600μ. και προσγείωση στο ανεμοδρόμιο της Παναγίτσας.

Αποτέλεσμα εικόνας για αγιος αθανασιος καιμακτσαλαν

Καϊμακτσαλάν: Φυσικό Κάλλος

Στο κυριολεκτικά μαγικό βουνό του Καϊμακτσαλάν ολόκληρες γενιές ανθρώπων απολαμβάνουν τη φύση και την ηρεμία, που τους προσφέρει όσα χρόνια και αν περάσουν. Το δάσος του Καϊμάκτσαλάν αποτελεί σημαντικό βιότοπο και περιοχή ιδιαίτερου φυσικού κάλλους. Ένα σπάνιο χαρακτηριστικό του Bόρα είναι η ύπαρξη υδάτινων όγκων ακόμα και σε πολύ μεγάλο υψόμετρο, όπως στις πηγές Σκοπιάς – Kρέμασης, που βρίσκονται στα 2.400 μέτρα. Έχει αναγνωριστεί μάλιστα, ως προστατευόμενη περιοχή στο πλαίσιο του Natura 2000 και έχει ενταχθεί στο δίκτυο Corine.
Η χλωρίδα και η πανίδα της περιοχής ποικίλλει και μπορεί να χαρακτηρισθεί πλούσια σε είδη, κάποια από τα οποία είναι σπάνια. Στο όρος Βόρας έχουν εντοπισθεί περίπου 143 είδη σπάνιας χλωρίδας και 137 είδη σημαντικών πτηνών, γεγονός που οδήγησε την Ευρωπαϊκή Ένωση να εντάξει το βουνό στο πρόγραμμα περιβαλλοντικής προστασίας.
Βελανιδιές, καστανιές, οξιές, έλατα, πεύκα, κοιλάδες, χαράδρες και βοσκότοποι, απαρτίζουν το σύνολο του Καϊμακτσαλάν. Στο όρος Βόρας θα συναντήσετε σημαντικά είδη χλωρίδας με σπάνιες ποικιλίες φυτών και θα θαυμάσετε από κοντά τα απομεινάρια δάσους από πεύκα και βελανιδιάς ενώ πολύ σημαντική είναι και η πανίδα ολόκληρου του βουνού.

Αποτέλεσμα εικόνας για καιμακτσαλαν αγιος αθανασιος

Το όνομα της κορυφής – Καϊμακτσαλάν – που είναι τούρκικο, εξηγεί το φαινόμενο της μεγάλης χιονόπτωσης, αλλά και της ποιότητας του χιονιού, που δέχεται κάθε χρόνο το βουνό.  Κατατάσσεται ανάμεσα στα καλύτερα χιονοδρομικά κέντρα της Ελλάδας τόσο για την ποιότητα του χιονιού του όσο και για τη μεγάλη διάρκειά του (λειτουργεί από το Νοέμβριο εως τις αρχές Μαϊου).
Το Χιονοδρομικό Κέντρο αναπτύσσεται στην νοτιοανατολική πλευρά του όρους Βόρας το τρίτο υψηλότερο βουνό της Ελλάδας και οι πίστες του αναπτύσσονται σε υψόμετρο 2.050 έως 2.524 μέτρων.
Υπάρχουν 14 πίστες, συνολικού μήκους 11.000 μέτρων: 2 πίστες αγώνων, με ηλεκτρονικό χρονόμετρο, 5 πίστες δύσκολες, 3 πίστες εύκολες και 3 πίστες Baby – πολύ εύκολες. Το χιονοδρομικό κέντρο διαθέτει 7 αναβατήρες, έναν εναέριο διθέσιο και 6 συρόμενους, οι οποίοι παρέχουν πρόσβαση στις 14 πίστες σκι διαφόρων βαθμών δυσκολίας, μεταξύ των οποίων 4 πίστες αγώνων με ηλεκτρονικό χρονόμετρο και η μοναδική πίστα στην Ελλάδα Ολυμπιακών προδιαγραφών για ελεύθερη κατάβαση. Το μήκος της πίστας φτάνει τα 3.528 μέτρα. Με μακριές και φαρδιές πίστες, χωρίς ιδιαίτερη δυσκολία, θεωρείται ως το ιδανικό κέντρο για βελτίωση τεχνικής και διαδρομές σε απάτητο χιόνι.
Τους επισκέπτες οδηγούν στις πίστες 6 Lift:
Μια εναέρια διθέσια «καρέκλα» μήκους 1600μ. (2100μ.-2350μ.)
Μία συρώμενη «άγκυρα» μήκους 900μ.(2200μ.-2480μ)
Το μεγαλύτερο ύψος όπου φθάνει κανείς με Lift στην Ελλάδα
Ένα συρώμενο «πιάτο» μήκους 500μ και 3 μικρότερα συρώμενα Lift.
Επίσης έχει δημιουργηθεί ένα Snowboard Fun Park για τους φανατικούς του Snowboard.
Το Χιονοδρομικό Κέντρο διαθέτει άνετα πάρκινγκ αυτοκινήτων και λεωφορείων και σαλέ που θα το συναντήσετε στην είσοδο σε υψόμετρο 2050μ. Μεταξύ των παροχών υψηλών προδιαγραφών του χιονοδρομικού κέντρου συγκαταλέγεται φυσικά και το σαλέ, που είναι χτισμένο σε υψόμετρο 2.050 μέτρων. Επίσης, λειτουργεί ξενώνας χωρητικότητας 46 κλινών, εστιατόριο και ουζερί. Σε υψόμετρο 2.100 μέτρων λειτουργεί ένα snowbar, το οποίο με τη ζεστή και φιλική του ατμόσφαιρα προσφέρεται για ξεκούραση και χαλάρωση των χιονοδρόμων. Στις εγκαταστάσεις του χιονοδρομικού κέντρου λειτουργούν και καταστήματα ενοικίασης και πώλησης εξοπλισμού.
Όσο για τους αρχάριους σκιέρ; Μπορούν να απευθυνθούν στους έμπειρους εκπαιδευτές του κέντρου, οι οποίοι θα τους μυήσουν στα μυστικά του δημοφιλέστερου χειμερινού σπορ. Το χιονοδρομικό κέντρο λειτουργεί από το Νοέμβριο έως και το Μάιο και αξίζει να αναφέρουμε, ότι είναι ένα από τα λίγα χιονοδρομικά κέντρα της Ελλάδας με τόσο μεγάλη διάρκεια χιονοκάλυψης.

Το πανέμορφο εκκλησάκι τον Προφήτη Ηλία: Είναι αφιερωμένο στη μνήμη των χιλιάδων Σέρβων στρατιωτών, που έπεσαν νεκροί στην περιοχή κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Στην είσοδο της εκκλησίας μία μαρμάρινη Σερβική επιγραφή αναφέρει: «Η εκκλησία αυτή είναι αφιερωμένη στα λιοντάρια, που έβαλαν το στήθος τους στο κατώφλι της ελευθερίας».
Αποτέλεσμα εικόνας για καιμακτσαλαν προφητης ηλιας
Στον προαύλιο χώρο τα κολωνάκια είναι χτισμένα με οβίδες, για την περίφραξη χρησιμοποιήθηκε το αγκαθωτό συρματόπλεγμα, που τοποθέτησαν οι Βούλγαροι στρατιώτες για να παρεμποδίσουν την επέλαση των Σέρβων ενώ στο δάπεδο της εκκλησίας βρίσκονται κάλυκες Αυστριακών πυροβόλων σε σχήμα σταυρού.

Λίμνη Βεγορίτιδα: Η Λίμνη Βεγορίτιδα είναι η δεύτερη σε μέγεθος λίμνη της Ελλάδος μετά τη Μεγάλη Πρέσπα. Βρίσκεται στη Δυτική Μακεδονία και ανήκει σε 2 νομούς, το Ν. Φλώρινας και το Ν. Πέλλας. Στη Λίμνη Bεγορίτιδα έχουν καταγραφεί 11 είδη ψαριών και κυρίως το Tσιρώνι, η Κορήγονη, η Πλατίκα, το Γριβάδι ή Κυπρίνος, η Tούρνα, το Γλήνι και ο Γουλιανός ενώ γίνονται τακτικά εμπλουτισμοί της λίμνης και με άλλα είδη ψαριών. Επίσης στην περιοχή της Λίμνης Βεγορίτιδας φωλιάζουν περισσότερα από 80 είδη πουλιών ενώ μια σπάνια χλωρίδα και πανίδα φιλοξενείται στις όχθες της. Πολλά από τα είδη πουλιών, που φιλοξενεί απειλούνται παγκοσμίως, όπως η λαγγόνα, ο αργυροπελεκάνος και η βαλτόπαπια. Στα υψώματα γύρω από τη λίμνη φωλιάζουν μονίμως πολλά είδη αρπακτικών και τον χειμώνα, όταν οι υπόλοιπες λίμνες της περιοχής παγώνουν, η Βεγορίτιδα λόγω του μεγέθους της, προσφέρει καταφύγιο σε χιλιάδες υδρόβια. Από τα θηλαστικά της Βεγορίτιδας εξέχουσα σημασία έχει η παρουσία της Βίδρας, γιατί θεωρείται πολύ καλός δείκτης καθαρότητας των νερών στα οποία ζει.  Με βάση την οδηγία για τους Οικοτόπους η Λίμνη Βεγορίτιδα συγκαταλέγεται στο ευρωπαϊκό δίκτυο προστατευόμενων περιοχών NATURA 2000. Ολόκληρη η περιοχή της Βεγορίτιδας με τους παραλίμνιους οικισμούς της, προσφέρει σπουδαία δείγματα της πολιτιστικής μας κληρονομιάς.

Την Eδεσσα: πρωτεύουσα του νομού και πόλη των καταρρακτών, το «Mάντσεστερ της Aνατολής» όπως ήταν γνωστή κατά τον Mεσοπόλεμο. H ονομασία δόθηκε λόγω των πολλών εργοστασίων που δούλευαν με κινητήρια δύναμη το νερό! Πολλά από τα κτίσματα σώζονται ακόμα. Mια πολύ όμορφη πόλη, γνωστή στο πανελλήνιο όχι μόνο για τους καταρράκτες, αλλά και για τα κεράσια της, με 25.000 κατοίκους, με πολλά νερά και πράσινο και πανέμορφα διατηρητέα κτίρια. Kαι βέβαια καφέ, μπαράκια, εστιατόρια και γενικώς άπαντα τα απαραίτητα! Στην πόλη να δείτε τον καταρράκτη Kάρανο που πέφτει επιβλητικός από ύψος 70 μέτρων. Oι καταρράκτες δημιουργήθηκαν το 1395 από ένα μεγάλο σεισμό που ισοπέδωσε σχεδόν την πόλη. Aκόμα το Yπαίθριο Mουσείο Nερού, όπου θα δείτε πώς η δύναμη του νερού κινούσε τα παλιά εργοστάσια, καθώς και το Eνυδρείο της πόλης, που είναι από τα ελάχιστα στην Eλλάδα με ενδημικά ψάρια γλυκού νερού.

Το παρεκκλήσι του Αγίου Γεωργίου: Εκεί πέντε δέντρα ενώνονται σχηματίζοντας ένα ανθρώπινο σώμα, σε ένα χώρο κυριολεκτικά, απόλυτα ενταγμένο στο φυσικό περιβάλλον.

Το Mαύρο Δάσος: από το οποίο λέγεται πως έπαιρνε την ξυλεία ο Mέγας Aλέξανδρος για τις σάρισες, τα εξάμετρα δόρατα των Mακεδόνων πολεμιστών.

ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ
23 Δεκεμβρίου: Στον οικισμό του Παλαιού Αγίου Αθανασίου κάθε 23 Δεκεμβρίου ο κόσμος μαζεύεται γύρω από μεγάλες φωτιές που ανάβουν στην πλατεία. Κρασί, μεζέδες, γλυκά συνοδεύουν το χορό και τα παραδοσιακά τραγούδια.
Παραμονή Πρωτοχρονιάς: Ο Άγιος Αθανάσιος καλωσορίζει τον καινούριο χρόνο με μία επανάληψη των παραπάνω, τη διαφορά κάνει η βροχή από πανέμορφα, εντυπωσιακά πυροτεχνήματα.

Χρήσιμα
Περιφερειακή Ενότητα Πέλλας, τηλ. 23810 37237
Χιονοδρομικό Κέντρο Βόρας, τηλ. 23810 32000
ΚΤΕΛ Έδεσσας, τηλ. 23810 23511
Χιονοδρομικό Κέντρο Βόρας – Καϊμακτσαλάν
Τηλ. (+30) 23810 32000
Fax. (+30) 2381034001
Κεντρικό CHALET
Τηλ. (+30) 23810 32001-2
Κέντρο Υγείας (Καιμακτσαλάν): (+30) 23810 31214
Νοσοκομείο Εδεσσας(το οποίο εξυπηρετεί το Καιμακτσαλάν) : (+30) 23810 27441
Τουριστικό Περίπτερο Πληροφοριών 23810 20300
Αστυνομία: 23810 31111

Πώς θα φτάσετε στο Καϊμάκτσαλαν
Ο Παλιός Αγ. Αθανάσιος(Καιμακτσαλαν) απέχει 605 χλμ. από Αθήνα και μόλις 123 χλμ. από Θεσ/νίκη. Από νότια Ελλάδα -ως πιο σύντομη διαδρομή- ακολουθείτε την εθνική οδό Κατερίνης-Θεσ/νίκης, μετά την Κατερίνη βγαίνετε στην έξοδο προς Βέροια. Συνεχίζετε την εθνική Θεσ/νίκης- Βέροιας, και ακολουθείτε τη σήμανση προς Αλεξάνδρεια – Γιαννιτσά – Έδεσσα. Στην Έδεσσα θα δείτε τη σήμανση προς το Χιονοδρομικό Κέντρο Καϊμακτσαλάν που μετά από 33 χλμ. θα σας οδηγήσει στον Παλιό Αγιο Αθανάσιο (Καιμάκτσαλαν).

planetnews
Share: